Δρ. Θεοφάνης Τάσης (Β' μέρος) ΤΡΙΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Δαυίδ Ναχμίας ΤΙΜΗΣ ΕΝΕΚΕΝ

η εκπομπή μεταδόθηκε 7 Δεκεμβρίου 2024 απ' το Τρίτο Πρόγραμμα

Ο φιλόσοφος, συγγραφέας, καθηγητής Θεοφάνης Τάσης αναδύεται στη σύγχρονη ελληνική φιλοσοφική σκηνή ως ένας διανοητής ο οποίος, αφενός, διεμβολίζει την παραδοσιακή διάκριση μεταξύ τεχνοεπιστημονικής προόδου και ανθρωπολογικού αναστοχασμού, αφετέρου δε, τεκμηριώνει με εξαιρετική ακρίβεια την πολυπλόκαμη επίδραση της ψηφιακής συνθήκης στη συγκρότηση του υποκειμένου. Η προσέγγισή του υπερβαίνει τους αδρομερείς, καθιερωμένους τρόπους εννοιολόγησης της τεχνολογίας, προωθώντας μια κριτική της ψηφιακής διαμεσολάβησης που θίγει θεμελιώδεις οντολογικές και ηθικές σταθερές.

Στο πλαίσιο της προβληματικής του, η εκτεταμένη επίδραση των αλγοριθμικών διαδικασιών δεν αναλύεται απλώς ως εξωτερικός παράγοντας που αναδιαμορφώνει τους κοινωνικούς θεσμούς· αντιθέτως, διερευνάται ως καταστατική συνθήκη η οποία εγκιβωτίζει το υποκείμενο σε μια πολλαπλότητα ταυτοχρονιών, όπου ο ενσώματος βίος και οι ψηφιακές του προβολές αλληλοτεμνόμενες συγκροτούν ένα πολυδιάστατο εγώ. Αυτή η πολυδιάσπαση της ταυτότητας, κατά τον Τάση, δεν συνιστά επικουρικό στοιχείο της σύγχρονης πραγματικότητας, αλλά απαύγασμα των σχέσεων εξουσίας που εσωκλείονται στα αόρατα πεδία όπου δρουν οι αλγόριθμοι.

Συγχρόνως, στο σχήμα του πολιτικού του στοχασμού, η διαμόρφωση της δημόσιας σφαίρας καθίσταται αδιανόητη αν δεν ληφθεί υπόψη η υπερδομή που απαρτίζουν οι διαδικτυακοί μηχανισμοί ταξινόμησης και επιμέλειας των πληροφοριών. Μέσω της ενδελεχούς ανάλυσης αυτών των μηχανισμών, ο Δρ Τάσης εντοπίζει τη δημιουργία πρωτόγνωρων μορφών εξάρτησης και ετερονομίας, ενώ ταυτόχρονα διακρίνει πιθανότητες συγκρότησης νέων πολιτικών υποκειμένων που θα διαπραγματευτούν τη θέση τους σε αυτήν τη ρευστή, πλην όμως πανταχού παρούσα, ψηφιακή επικράτεια.

Ο φιλοσοφικός του λόγος συνθέτει μια οντολογική και ηθική προβληματική ικανή να φωτίσει τις αθέατες όψεις του τεχνολογικού μας πολιτισμού, υποδεικνύοντας ότι η βαθύτερη διερώτηση γύρω από την υποκειμενικότητα προϋποθέτει την κατανόηση της αλληλεπίδρασης των επιτελεστικών τεχνολογικών λειτουργιών με το υπαρξιακό μας θεμέλιο. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο Τάσης εισφέρει μια κατάδυση στο συνδυασμένο βάθος της ψηφιακής πραγμάτωσης και της ανθρωπολογικής μας ουσίας, υπενθυμίζοντας ότι η φιλοσοφική προσέγγιση της ψηφιακής “νεωτερικότητας” δεν εξαντλείται σε πραγματολογικά σχήματα, αλλά απαιτεί μια εκ βάθρων αναθεώρηση των ορίων του ανθρώπινου πράττειν και συναισθάνεσθαι.