20251120 Ait Ben Haddou

20251120 Ait Ben Haddou
Keywords voor Aït Ben Haddou draaien om Marokkaanse architectuur, UNESCO Werelderfgoed, films/series, Berbercultuur, leemkasbahs, en de locatie Ouarzazate/Sahara; denk aan termen als Ksar, Kasbah, UNESCO, Marokko, Ouarzazate, Leem architectuur, Berber, Filmset (Gladiator, Game of Thrones), Trans-Sahara handelsroute, Versterkt dorp, Leem-dorp, Rotsformaties, Historisch dorp.
Algemeen & Locatie:
Aït Ben Haddou
Marokko
Ouarzazate
Sahara
Berber
Zuid Marokko
Architectuur & Geschiedenis:
Ksar (versterkt dorp)
Kasbah (verdedigbare deel)
Leem architectuur
UNESCO Werelderfgoed
Trans-Sahara handelsroute
Historisch dorp
Karavaanroute
Ighrem (Berber term voor dorp)
Visueel & Beleving:
Filmset (Gladiator, Game of Thrones, The Mummy)
Rotsformaties
Leem-huizen
Doolhof van straatjes
Uitzichtpunt
Zonsondergang/Zonsopgang
Authentiek Marokko
Specifieke Elementen:
Granary (graanschuur)
Joodse wijk
Moskee
Berber Sleutel (symbool)
Aït Ben Haddou is een historische ksar langs de voormalige karavaanroute tussen de Sahara en Marrakesh.
Het wordt beschouwd als en staat sinds 1987 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.
De locatie van de ksar is sinds de 11e eeuw, tijdens de Almoravidische periode, versterkt. Er wordt aangenomen dat geen van de huidige gebouwen van vóór de 17e eeuw dateert, maar ze werden waarschijnlijk gebouwd met dezelfde bouwmethoden en ontwerpen als die eeuwen daarvoor werden gebruikt. De strategische betekenis van de locatie was te danken aan de ligging in de Ounila-vallei langs een van de belangrijkste trans-Saharaanse handelsroutes. De Tizi n'Tichka-pas, die via deze route werd bereikt, was een van de weinige routes over het Atlasgebergte, tussen Marrakech en de Dra'a-vallei aan de rand van de Sahara. Langs deze route bevonden zich andere kasbahs en ksour, zoals de nabijgelegen Tamdaght in het noorden.
Tegenwoordig wordt de ksar zelf nog maar door een paar families bewoond. De ontvolking in de loop der tijd is het gevolg van het verlies aan strategisch belang van de vallei in de 20e eeuw. De meeste lokale bewoners wonen nu in moderne woningen in het dorp aan de overkant van de rivier en leven van de landbouw en vooral van het toerisme. In 2011 werd een nieuwe voetgangersbrug voltooid die de oude ksar met het moderne dorp verbindt, met als doel de ksar beter toegankelijk te maken en de bewoners mogelijk aan te moedigen terug te keren naar de historische huizen.
De site werd beschadigd door de aardbeving van september 2023 die het zuiden van Marokko trof. Een eerste beoordeling van de schade meldde scheuren en gedeeltelijke instortingen, met het risico op verdere instortingen.
De ksar ligt op de hellingen van een heuvel naast de rivier de Ounila (Asif Ounila). De gebouwen van het dorp zijn gegroepeerd binnen een verdedigingsmuur met hoektorens en een poort. Ze omvatten woningen van verschillende grootte, variërend van bescheiden huizen tot hoge bouwwerken met torens. Sommige gebouwen zijn aan de bovenkant versierd met geometrische motieven. Het dorp heeft ook een aantal openbare of gemeenschapsgebouwen, zoals een moskee, een karavanserai, meerdere kasbahs (kasteelachtige vestingwerken) en de Marabout van Sidi Ali of Amer. Op de top van de heuvel, met uitzicht op de ksar, bevinden zich de overblijfselen van een grote versterkte graanschuur (agadir). Er is ook een openbaar plein, een islamitische begraafplaats en een joodse begraafplaats. Buiten de muren van de ksar bevond zich een gebied waar graan werd verbouwd en gedorst.
De structuren van de ksar zijn volledig gemaakt van aangestampte aarde, leem, kleistenen en hout. Aangestampte aarde (ook bekend als pisé, tabia of al-luh) was een zeer praktisch en kosteneffectief materiaal, maar vereiste constant onderhoud. Het werd gemaakt van samengeperste aarde en modder, meestal gemengd met andere materialen om de hechting te verbeteren. De structuren van Ait Benhaddou en van andere kasbahs en ksour in deze regio van Marokko maakten doorgaans gebruik van een mengsel van aarde en stro, dat relatief poreus was en na verloop van tijd gemakkelijk door regen erodeerde.[8] Als gevolg hiervan kunnen dorpen van dit type al na enkele decennia na verlating beginnen af te brokkelen. In Ait Benhaddou waren hogere structuren tot aan de eerste verdieping van aangestampte aarde gemaakt, terwijl de bovenste verdiepingen van lichtere leem waren gemaakt om de belasting van de muren te verminderen.
De ksar is in de moderne tijd aanzienlijk gerestaureerd, mede dankzij het gebruik ervan als filmlocatie voor Hollywood en de opname ervan op de UNESCO-lijst van Werelderfgoed in 1987. UNESCO meldt dat de ksar "zijn architectonische authenticiteit met betrekking tot configuratie en materialen heeft behouden" door traditionele bouwmaterialen en -technieken te blijven gebruiken en door grotendeels nieuwe betonconstructies te vermijden. Een lokaal comité is verantwoordelijk voor het toezicht op en het beheer van de site.