„Cudowne przygody poza Thule” Antoniosa Diogenesa

Świat starożytny w epoce hellenistycznej i rzymskiej zaczytywał się w powieściach, gatunku literackim, który czasem nazywa się romansem, z uwagi na obowiązkowy wątek miłosny w nim się zawsze pojawiający. Grecy i Rzymianie czytali powieści, ale nie cieszyły się one poważaniem, uchodziły za taki gorszy gatunek literacki, choć niektórzy powieściopisarze wplatali w swoją narrację ogrom aluzji, nawiązań metatekstowych, uczonych łamigłówek zrozumiałych tylko dla ludzi oczytanych w literaturze wyższego rzędu.

Powieści antyczne nazywa się romansami, choć właściwie dziś można by je zaklasyfikować jako powieści przygodowo-podróżniczo-sensacyjno-romatyczne, czyli wszystko to, co ludzie lubią czytać w każdej epoce, ale do czego nie chcą się przyznawać, gdyż nie przynosi taka lektura pożytku porównywalnego z dialogami filozoficznymi, mowami popisowymi, traktatami naukowymi czy solidnym kawałem historii lub biografii, że już o poezji epickiej, lirycznej czy dramatycznej nie wspomnę. Powieści antyczne były zwykle dość obszerne i jest swoistym cudem, że na niektóre z nich kopiści bizantyjscy zdecydowali się poświęcić cenny pergamin i przepisać z papirusowych zwojów w formę nowoczesnej książki, kodeksu pergaminowych i welinowych zszywek. Stąd znamy kilka czytadeł, którymi zaczytywali się starożytni, gdy mogli się oderwać od wielkich poetów, filozofów i historyków, poszukując przyjemnej rozrywki. Jednak 99% produkcji literackij tego rodzaju przepadło na zawsze, pozostawiając co najwyżej poszarpane strzępy papirusów na śmietnikach starożytnego Egiptu, co świadczy dziś o ogromnej liczbie egzemplarzy w jakiej tego typu "bezwartościowa" artystycznie literatura cyrkulowała po centrach i peryferiach świata grecko-rzymskiego.

Jedną z takich zaginionych powieści są "Cudowne przygody poza Thule", którą czytał jeszcze przyszły patriarcha Focjusz w połowie IX wieku i z której sporządził streszczenie, aby zachęcić swego brata do lektury. Romans przygodowy napisany przez skądinąd zupełnie nieznanego Antoniusza Diogenesa przedstawiał m.in. wędrówki bohaterów powieści po krajach Północy, obfitujące w niezwykłe przygody i spotkania z najbardziej zadziwiającymi ludami o jeszcze bardziej niezwykłych obyczajach. Z tej ogromnej powieści liczącej sobie 24 księgi zachowało się kilkustronicowe streszczenie. Focjusza zachwyca się tą książką gdzie rzeczy nieprawdopodobne opisano w sposób wiarygodny. A my możemy tylko rozpaczać, że bizantyjscy kopiści woleli przepisać powieść, której akcja rozgrywa się w Etiopii, niż na terenie europejskiego barbaricum w Sarmacji i Galacji, oraz na północnym Oceanie (Bałtyk), w pobliżu dzisiejszych polskich granic. Niestety pozostała nam tylko relacja Focjusza, który wspomina, że są w tej powieści niesamowite rzeczy. Ale prawie nic z tego nie cytuje. Straciliśmy w ten sposób bezpowrotnie kawał fikcji, która dziś po 1800 latach (orientacyjnie) byłaby zapewne bezcennym źródłem historycznym.

Jeżeli podoba Ci się podcast INTERPRETACJE możesz go wesprzeć w serwisie Patronite.pl: 👉 https://patronite.pl/podcastinterpret... https://suppi.pl/interpretacje Albo postawić symboliczną kawę w serwisie Buycoffee.to: 👉 https://buycoffee.to/podcastinterpret...