100 SZOKUJĄCYCH faktów o Józefie Stalinie

Józef Stalin (ros. Иосиф Сталин), właściwie Ioseb Besarionis Dze Dżughaszwili (gruz. იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი, wymowa [ɪˈosʲɪf vʲɪsərʲɪˈonəvʲɪt͡ɕ d͡ʐʐʊɡɐˈʂvʲilʲɪ] ( odsłuchaj), po rosyjsku Iosif Wissarionowicz Dżugaszwili, ros. Ио́сиф Виссарио́нович Джугашви́ли; ur. 6 grudnia/18 grudnia 1878 w Gori, zm. 5 marca 1953 w Kuncewie) – radziecki polityk, działacz partyjny i państwowy oraz rewolucjonista narodowości gruzińskiej, generalissimus Związku Radzieckiego, sekretarz generalny Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (1922–1953).

Aktywny uczestnik walki z władzą cesarską na Kaukazie, związał się z ruchem komunistycznym i frakcją bolszewików. Stopniowo zyskiwał pozycję w ugrupowaniu, a po rewolucji październikowej mianowano go ludowym komisarzem do spraw narodowości (1917–1923). Podczas wojny domowej współdowodził walkami o Carycyn, współorganizował Konarmię (której oficerowie stali się jego bliskimi współpracownikami), przejściowo był także politrukiem Frontu Południowo-Zachodniego (1920). W międzyczasie wszedł w skład Biura Politycznego KC partii (1917–1953). Po śmierci Lenina wyszedł zwycięsko z rywalizacji o schedę po nim, umocnił władzę i zajmowane od 1922 roku stanowisko sekretarza generalnego KC (z umiarkowanie ważnego stało się jednym z najważniejszych w systemie władzy). Początkowo rządził w triumwiracie z Kamieniewem i Zinowjewem, do 1926 roku usunął ich jednak z kierownictwa państwa. Do lat trzydziestych XX wieku uzyskał władzę dyktatorską, po czym dokonał masowych czystek, fizycznie likwidując rywali i opozycję. Przeprowadził skutkującą milionami ofiar kolektywizację (wraz z rozkułaczaniem), dokonał ludobójstwa na Ukraińcach wywołując sztuczny głód oraz rozpoczął industrializację kraju (z naciskiem na przemysł ciężki), równolegle tworząc przy wsparciu wszechwładnej tajnej policji NKWD totalitarny ustrój zwany stalinizmem i wprowadzając kult swojej osoby. W 1939 roku porozumiał się z III Rzeszą, dzieląc Europa Środkowo-Wschodnia na strefy wpływów i rozpoczął ekspansję terytorialną ZSRR najeżdżając Polskę, czym przyczynił się do wybuchu II wojny światowej. Wkróce potem zaatakował Finlandię, gdzie poniósł klęskę, udało mu się jednak zająć bezbronne kraje bałtyckie i anektować część Rumunii. Gdy w 1941 roku Niemcy zaatakowały ZSRR, Stalin osobiście został ludowym komisarzem obrony (1941–1947), Naczelnym Dowódcą Sił Zbrojnych ZSRR[w innych językach] (1941–1953) oraz przewodniczącym Rady Komisarzy Ludowych (1941–1953, od 1946 jako przewodniczący Rady Ministrów ZSRR), Państwowego Komitetu Obrony ZSRR (1941–1945) i Stawki Najwyższego Naczelnego Dowództwa (1941–1945). Zarządził wyniszczającą obronę, po czym przeszedł do kontrofensywy, do 1945 roku pokonując najeźdźców. By wygrać wojnę nawiązał sojusz z aliantami zachodnimi, na których wymógł utworzenie w Europie Środkowo-Wschodniej swojej strefy wpływów, składającej się z państw marionetkowych, którym komunistyczne rządy narzucane były siłą. W Azji, pomógł aliantom rozbić Japonię oraz wspomógł chińskich komunistów w wygraniu wojny domowej z rządem. Zajął też północ Korei, a dążenia zjednoczeniowe na półwyspie doprowadziły do wybuchu wojny koreańskiej. Tarcia ZSRR z Zachodem doprowadziły do zimnej wojny. Jego rządy zakończyła dopiero śmierć w 1953 roku. W ich trakcie popełniono niezliczone zbrodnie, skutkujące milionami ofiar.

józef stalin ciekawostki, józef stalin przemowa, jozef stalin speech, józef stalin pogrzeb, stalin, zsrr, nkwd, ii wojna światowa, związek sowiecki