Zygmunt Krasiński, Na Sybir

„Mit Sybiru należy do kategorii pojęciowych mocno utrwalonych w polskiej świadomości i społecznej wyobraźni. Obecny w różnych przestrzeniach: pamięci, polityki, historiografii, funkcjonuje obok pojęcia/zazem z pojęciem „Syberia”, stanowiąc w pewnym sensie jej metaforyczne dopełnienie. Sybir rozumiany jako „kraina zesłań” i „przestrzeń zmitologizowana” posiada wielowarstwową strukturę. Z pełnym przekonaniem należy podkreślić, że na jej konstrukcję składają się w równym stopniu zbiorowe i indywidualne doświadczenia zesłańcze Polaków oraz wyobrażenia społeczne, jakie wywołało i wywołuje pojęcie Sybiru. Wydaje się, że wcale nie mniej istotne jest w tym wypadku samo usytuowanie Syberii jako krainy geograficznej.
[…]
Kreacji mitu Sybiru służył w sposób szczególny język opisu doświadczań zesłańczych, który na kartach literatury pięknej, relacji i wspomnień utrwalił określony obraz Sybiru jako miejsca wygnania silnie nacechowanego emocjonalnie. Mit ten budowany był więc przez synonimiczne określenia: ziemia przeklęta, ziemia milczenia i zgrozy; lodowe piekło; piekło Dantego; beznadziejne piekło ziemskie w pustynnej krainie wiecznego mrozu, lodu i śnieg; największe więzienie świata bez dachu; kraina deportacji; ziemia nieludzka; dom niewoli.
[…]
Odwołanie do metafory Sybiru jako „otchłani piekielnej” oraz „piekła Dantego” odnajdujemy również na kartach pamiętnika Kornela Zielonki i Jana Siwińskiego. Ten ostatni z wymienionych zesłańców zapisał na kartach pamiętnika, że „Dante, w swojej nieśmiertelnej, boskiej komedii opisał nam piekło w całej okropności, zapomniał jednak dodać, że droga przez piekło, to jest właśnie owa droga etapem przez Sybir!”

Źródło: L. Michalska-Bracha, Mit czy mity Sybiru w wyobraźni i pamięci zbiorowej?, „Res Historia” [S.l.], n. 46, 2019, s. 254, 261.

*
Grafika: OpenAI SORA

www.facebook.com/kodyliteratury

#poezja #poezjapolska #poezjaśpiewana #romantyzm