Câu Chuyện Nhân Quả Hay: Cướp Đi Một Hạt Gạo Của Người Nghèo, Trời Nổi Giận Đòi Lại Cả Một Kiếp.

Ở làng Hòa Điền, nơi phận người được đo bằng ruộng đất và quyền thế, Nguyên sống trong túp lều xiêu vẹo cùng người mẹ già bệnh tật. Cha mất sớm, chàng trở thành chỗ dựa duy nhất của bà, ngày ngày làm thuê quần quật, chắt chiu từng hạt gạo, từng giọt dầu đèn để níu kéo sự sống cho mẹ. Với Nguyên, đạo hiếu là lẽ sống, và sự ngay thẳng là thứ duy nhất chàng có thể giữ gìn giữa nghèo khổ cùng cực.

Đối lập với Nguyên là Trịnh Bá, phú hộ giàu nhất làng, kẻ sở hữu ruộng đất mênh mông nhưng tâm can khô cằn. Khi cần người làm cỏ ruộng, lão dùng lời hứa tiền công sau mùa gặt để trói buộc Nguyên, dù biết rõ chàng đang cần tiền thuốc cho mẹ. Tin vào cái “uy tín” của người giàu, Nguyên cắn răng làm lụng đến kiệt sức, phơi lưng dưới nắng lửa, bán máu và mồ hôi cho cánh đồng của Trịnh Bá.

Nhưng lời hứa của kẻ tham tàn chỉ là cái bẫy. Hết lần này đến lần khác, Trịnh Bá khất tiền, rồi đến khi mùa gặt xong xuôi, lão trắng trợn chối bỏ công lao, vu cho Nguyên làm việc gian dối, sai gia nhân đuổi chàng ra khỏi cổng như đuổi một kẻ ăn vạ. Mọi van xin đều vô nghĩa trước cánh cửa gỗ lim khép chặt và tiếng chó dữ sủa vang.

Đêm đó, mẹ Nguyên qua đời trong túp lều tối, ngọn đèn dầu tắt lịm cùng hơi thở cuối cùng. Cái chết ấy không chỉ là bi kịch của một gia đình nghèo, mà là dấu mốc để trời đất ghi sổ. Cơn bão dữ nổi lên như một lời chứng giám: món nợ sinh tử đã được tạo thành.

Nguyên chôn cất mẹ, rời làng không oán hận, mang theo lời trăn trối “sống cho ngay thẳng”. Ở phương xa, bằng sự cần mẫn và lương thiện, chàng dần gây dựng được chỗ đứng, được người trọng dụng, sống một cuộc đời đủ đầy nhưng thanh sạch.

Còn Trịnh Bá, từ đó vận số bắt đầu sụp đổ. Ruộng đất liên tiếp gặp tai ương, sâu bệnh, hạn hán; kho thóc bị phá hoại; gia sản tiêu tán; con cháu bệnh tật. Từ phú hộ quyền thế, lão rơi xuống đáy cùng cực, trở thành kẻ ăn mày lang thang, gánh trên lưng món nợ mà tiền bạc không thể chuộc.

Trong vòng xoay nghiệt ngã ấy, số phận đưa lão đến trước kho thóc nơi Nguyên đang làm quản gia. Đối diện kẻ từng chà đạp mình, Nguyên không trả thù, chỉ lặng lẽ trao cho Trịnh Bá một bát cơm nóng, cùng lời phán quyết lạnh lùng mà công bằng:
“Công ai nấy hưởng. Nợ ai nấy trả.”

Bát cơm ấy không phải là sự tha thứ, mà là cán cân cuối cùng của nghiệp chướng. Trịnh Bá nhận ra tất cả, thú tội và tìm cách hoàn trả, nhưng với Nguyên, món nợ với người đã mất không thể trả bằng tiền. Chàng dùng số tiền ấy lập quỹ thuốc cho dân nghèo, để không ai phải chết oan vì thiếu thốn như mẹ mình năm xưa.

Câu chuyện khép lại bằng một chân lý nghiêm khắc: trời đất không nợ kẻ hiền, chỉ trả chậm; kẻ đoạt công người nghèo là tự tay cắt phúc của chính mình. Cán cân vô hình của nhân quả có thể nghiêng lệch trong cõi người, nhưng sớm muộn cũng sẽ trở về trạng thái công bằng tuyệt đối.