Demonstratie historisch kabinetorgel (18e-eeuws) | Gerben Budding

Gerben Budding demonstreert een bijzonder historisch kabinetorgel (bouwer onbekend, mogelijk 18e-eeuws) met variaties op Psalm 5, Bach en Pachelbel.

00:00 Improvisatie (tevens registerdemonstratie) over Psalm 5
Johann Sebastian Bach (1685-1750):
09:59 Aria variata alla maniera Italiana, BWV 989 -
Johann Pachelbel (1653-1706)
20:54 Was Gott tut, das ist wohlgetan

Het orgel is eigendom van Rijko Wytzes, maar staat te koop. Hij vroeg Gerben Budding dit onbekende orgel te demonstreren. Helaas is niet bekend wie het orgel heeft gebouwd, omdat signatuur ontbreekt. Het instrument lijkt uit de tweede helft van de 18ᵉ eeuw te komen, uit de Amsterdamse school. Orgelmakers als Strümphler en Onderhorst zijn mogelijke bouwers van het orgel.

De oorspronkelijke kast, waarschijnlijk een oud-Hollands eiken kabinet, is in de 19ᵉ eeuw aangepast aan de smaak van die tijd en gefineerd met bloemmahonie. Het eindresultaat lijkt op een kas van Johannes Casper in der Maur (1817-1860).

In de zoektocht naar de herkomst van het instrument, blijkt dat het mogelijk dienst heeft gedaan in de Gereformeerde kerk van Bergambacht. Uit notulen van 1937 blijkt dat er toen contact is opgenomen met orgelbouwer N.A. van Dam te Utrecht, die 'restauratie' en uitbreiding van het kabinetorgel offreerde. Dit kwam daarna te staan op een galerij met de achterzijde naar de kerkzaal gekeerd. De achterwand was er uitgesloopt en vervangen door een Prestant 8 register, pneumatisch aangesloten op de windlade. In de ventielenkast bevindt zich nog steeds een kaartje met de naam van deze
orgelbouwer. In 1957 wordt vastgesteld dat het aldus tot stand gekomen orgel in slechte staat verkeert.

In 1966 brengt de orgelbouw-adviescommissie der Gereformeerde Organistenvereniging een rapport uit, waarin de conclusie is dat veel geld aan dit instrument besteden onverantwoord is. In 1968 levert de firma Fonteyn en Gaal een nieuw orgel met inname van het oude orgel.

In 1969 blijkt dat George Stam een optie heeft op het ingenomen orgel. Als deze daarvan geen gebruik maakt ontfermt de heer Cees Hoogendoorn (organist van de Grote Kerk in Wijk bij Duurstede) zich over houten delen en pijpen van het kabinetorgel. De verzameling blijkt nog compleet op éen houten pijp na. De heer Hoogendoorn heeft er weer een kabinetorgel van gemaakt, maar was nog niet toegekomen aan intonatie van het pijpwerk.

In 1990 kocht Rijko Wytzes het kabinetorgel. Hij laat Gert van Buuren het orgel opnieuw stemmen en intoneren. Momenteel staat het orgel te koop.

Met dank aan Rijko Wytzes.

---

Gerben Budding (1987) is internationaal actief als concertorganist en kerkmusicus. Hij is hoofdorganist van de Goudse Sint-Janskerk en bespeelt daar het prachtige Moreau-orgel uit 1736. Als vesperorganist is hij daarnaast verbonden aan de Utrechtse Domkerk met het beroemde Bätz-orgel uit 1831.

Zijn opleiding ontving hij aan het Utrechtse conservatorium. Daar behaalde hij een Bachelor- en Mastergraad Orgel met Improvisatie (beide summa cum laude), een eerstegraads bevoegdheid als Kerkmusicus en een Bachelor- en Mastergraad Koordirectie (met onderscheiding).

Hij won de eerste prijs op het internationale orgelconcours ‘Agati-Tronci’ in Pistoia (Italië), de tweede prijs op het Internationaal Schnitgerconcours in Alkmaar, de Litaize-prijs op het Internationaal César Franck Concours in Haarlem en de publieksprijs op het improvisatieconcours in Dudelange (Luxemburg).

Voor concertverzoeken en meer info: https://gerbenbudding.nl

YouTube:
   / pijporgel1  
   / gerbenbudding