"Gandzasar" ensemble - Sasno ahegh krvin (Armenian folk song)

Հայ ժողովրդական «Սասնո ահեղ կռվին» երգն է՝ «Գանձասար» անսամբլի կատարմամբ։ Գեղարվեստական ղեկավար՝ Թովմաս Պողոսյան։ Մենակատար՝ Սահակ Սահակյան։ Դուդուկ՝ Նորիկ Սահակյան, թառ՝ Արտեմ Խաչատրյան, դհոլ՝ Էդուարդ Մուսաբեկյան։ Սկավառակը ձայնագրվել է 1991 թ. մայիսին Աթենքում «Համազգային» միության աջակցությամբ։
1890-ականների վերջին Թուրքիայի կառավարությունը կազմակերպեց հայության հերթական կոտորածները: Սուլթան Աբդուլ Համիդը չէր կարողանում համակերպվել հատկապես Սասունի կիսանկախ վիճակի հետ: Իսկ դա այստեղի հայությանը հնարավորություն էր տալիս զենք կրել, հակառակ երկրի օրենքի, որով արգելված էր «անհավատ» հայերին զենք կրել, և ազատ կյանք վարել: 1894-ի հունիսին Համիդի հանձնարարությամբ Սասուն արշավեց 12.000-անոց զորք՝ Զեքի փաշայի գլխավորությամբ, որին միացան այլ զորքեր ևս:
Օգոստոսի սկզբներին թուրքերը հարձակման անցան: Կայծքարե հրացաններով, դաշույններով ու կացիններով զինված սասունցիները, Գևորգ Չաուշի, Դժոխք Հրայրի, Մեծն Մուրադի, Շենիկ գյուղի տանուտեր Գրգոյի (Գրիգոր Մոսեյանի) գլխավորությամբ մեկ շաբաթ աներևակայելի խիզախությամբ կռվեցին թշնամու դեմ, ապա նահանջեցին դեպի Անդոկ, Տալվորիկ լեռները՝ շարունակելով պայքարը նեղ պաշարման մեջ: Այս մարտերում աչքի ընկան Գրգոն և նրա ջահել կինը՝ Շաքեն, ով լեռներում էր հայտնվել ու այդ պաշարման մեջ ընկել՝ մեկ տարեկան երեխային գրկած: Նա ևս մասնակցում էր կռվին և սասունցի մյուս կանանց հետ իր ներկայությամբ ոգևորում տղամարդկանց: Երբ զինամթերքը սպառվեց, Շաքեն,տեսնելով թշնամու անհամար ուժերը և զգալով, որ այլևս անհնար է ազատվել, հավաքեց վերջին ուժերը, բարձրացավ ժայռի վրա և երեխան գրկին նետվեց անդունդը:
Երգում ասվում է, որ Սասնա ահեղ կռվի ժամանակ գելիեգուզանցի Հավսեն իր երկու տղաներին ուղարկեց օգնելու Գրգոյին: Իսկ այդ ընթացքում մեր՝ հայոց սուրբ Մարաթուկ, Անդոկ ու Ծովասար լեռները կանչում են, թե ամոթ է, մինչև երբ պիտի իրենք մնան գերության մեջ:
Ապա ասվում է, որ շատ ենք արյուն թափել, բայց այդպես էլ չտեսանք այն գարունը, այն ազգային զարթոնքը, հանուն որի պայքարել ենք, և միշտ արտասվել ենք՝ թուրքական կառավարության բռնությունների, մեր բնակավայրերի ավերման ու հարազատների կոտորածների պատճառով, և օգնության է կանչվում Աստված:
Վերջին քառատողում խոսվում է սասունցի քաջուհիների մասին, որոնք օրերն անցկացրել են՝ երեխաներին գրկած, մոսին հրացանը՝ ուսերին, իսկ դեմքերին՝ ցասում, ինչպես շենիկցի Գրգոյի կին Շաքեն, միշտ սթափ ու պատրաստ՝ թուրքի հարձակմանը դիմագրավելու:
Armenian folk war song "Sasno ahegh krvin" singing Sahak Sahakyan with "Gandzasar" ensemble.

Սասնո ահեղ կռվին Գելիգուզանցի Հավսեն,
Էրկու մանչն իր ղրկեց Գրգոյին քոմակ:
Մեր սուրբ Մարաթուկ, Անդոկ, Ծովասար կկանչին,
«Չուր երբ գերի մենք մնանք, ամոթ է մըզի»:
ՈՒր մենք քար կը հալցունք, ջուր կը դարձունք երկաթ,
Հերիք էղնինք ծառա տաճիկներուն վատ:

Իրեն էրկու տըղին Ավեին, Հաջոյին,
Առավ ուր խմբի մեջ, մտավ գոտեմարտ:
Հաջո, Հաջո լաչակ քաշիմ, քաշիմ ես քու գլուխ,
Հորի ես կայնե, լաո, մտիր գոտեմարտ:

Շատ ենք թափել արուն, չըտեսանք վառ գարուն
Մըր աչքերուն միշտ լաց, օգնե մեզ Աստված,
Դուք մըզի ապավեն, փըրկէք թուրքի դավեն
Քաջորդիք Սասնո տան, մենք ձեզի ղուրբան:

Մեր կանանց կրծքին մանչ, ուսին մոսին, ձեռքին մաճ,
Նրանց դեմքին ցասում, փառք քեզի, Սասուն: