بسیجی‌ها، سپاهی‌ها و شبه‌نظامیان خارجی: جامعه‌شناسی سرکوب در ایران

در این قسمت از گفتگو با عرفان نوربخش، یکی از بحرانی‌ترین و کمتر بررسی‌شده‌ترین ابعاد اعتراضات اخیر ایران را واکاوی کردیم: هویت و بستر اجتماعی نیروهای سرکوبگر که با خشونتی بی‌سابقه علیه مردم معترض عمل کردند. این نیروها نه فقط اعضای رسمیِ نهادهای نظامی و امنیتی بوده‌اند، بلکه ساختار پیچیده‌ای از نیروهای بسیج، سپاه، و حتی عناصر شبه‌نظامی خارجی را دربر می‌گیرند.

نیروی بسیج یا Basij، یک سازمان شبه‌نظامی زیرمجموعهٔ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) است که از جوانان داوطلب و معمولاً با گرایش‌های ایدئولوژیکِ محافظه‌کار تشکیل شده و وظیفهٔ سرکوب اعتراضات خیابانی را با اسم «حفظ امنیت داخلی» بر عهده دارد؛ نیرویی که در سال‌های گذشته بارها در برخورد با تظاهرات، از جمله اعتراضات ۲۰۱۹ و ۲۰۲۲، نقش اساسی داشته است.

در کنار این، ساختارهای امنیتی تخصصی‌تری مانند قرارگاه ثارالله و ستاد مرکزی امنیت امام علی وجود دارند که مستقیماً به فرماندهی سپاه و تحت نظارت رهبر جمهوری اسلامی عمل می‌کنند و تاکتیک‌های پیشرفته‌تر و سرکوب سازمان‌یافته را در شهرها اجرا می‌کنند.

نکتهٔ نگران‌کننده‌تر اینکه در هفته‌های اخیر گزارش‌های متعددِ رسانه‌های معتبر حاکی از ورود شبه‌نظامیان عراقی وابسته به تهران به داخل ایران برای کمک به نیروهای جمهوری اسلامی در سرکوب معترضان بوده است — با جمعیتی که از چند صد تا چند هزار نفر برآورد می‌شود و تحت پوشش «سفر زیارتی» وارد ایران شده‌اند و از گروه‌هایی چون کتائب حزب‌الله، حرکه النجباء و بدر بوده‌اند — نشانه‌ای از وابستگی و تضعیف مشروعیت رژیم در استفاده از نیروهای نیابتی.

در این گفت‌وگو، عرفان نوربخش تلاش کرد تا از منظر جامعه‌شناسی و روان‌شناسی جمعی، این پدیده را تحلیل کند: چرا این نیروها به سرعت به خشونت روی می‌آورند، چه بستر اجتماعی و سیاسی آنها را شکل داده، و اینکه آیا حضور نیروهای نیابتی خارجی واقعاً نقشی کلیدی در فرایند سرکوب داشته است یا خیر. این گفت‌وگو نشان می‌دهد که سرکوب جمعی نه فقط یک واکنش امنیتی، بلکه نتیجهٔ یک ساختار ایدئولوژیک، اقتصادی و سیاسی است که در طول ده‌ها سال شکل گرفته است.
لینک مقاله آقای عرفان نوربخش:

https://share.google/GcJDjvyItfDwZYfN8

#سرکوبگر #سپاه #بسیج #خشونت #معترضان #شبه‌نظامیان #عراق #فاطمیون #حقوق_بشر #ایران #تحلیل_اجتماعی #ژئوپلیتیک

#IranProtests #Suppression #IRGC #Basij #Militia #IraqiMilitia #HumanRights #SocialAnalysis #ProxyForces #Iran2026