Mario Castelnuovo-Tedesco: Caprichos de Goya op. 195

Με αφορμή την έκθεση Francisco Goya, Los Caprichos η Εθνική Πινακοθήκη σε συνεργασία με το Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, παρουσιάζει το έργο του Mario Castelnuovo-Tedesco Caprichos de Goya op. 195. Η εκδήλωση θα παρουσιάσει 16 Caprichos, ως ρεσιτάλ κιθάρας από τους τελειόφοιτους κιθαριστές του τμήματος. Πρόκειται για ένα σπουδαίο μουσικό έργο, που έχει παρουσιαστεί παγκοσμίως αλλά μόνον αποσπασματικά στην Ελλάδα, το οποίο στη συγκεκριμένη συναυλία θα ακουστεί παράλληλα με την προβολή των έργων του Goya δημιουργώντας έτσι μία μοναδική εμπειρία.

Στις αρχές του 1961, τα χαρακτικά του Francisco Goya ενέπνευσαν τον συνθέτη Mario Castelnuovo-Tedesco (1895-1968) να γράψει τα δικά του Caprichos για σόλο κιθάρα op.195. Ύστερα από παρότρυνση του διάσημου Andres Segovia, ο Ιταλός με σεφαραδίτικες καταβολές συνθέτης, επέλεξε 23 χαρακτικά (και μια παρόμοια χαλκογραφία) και ολοκλήρωσε σε μόλις ενάμιση μήνα το πιο μεγαλόπνοο, όπως ο ίδιος χαρακτήρισε, έργο του για κιθάρα. Αποτελούμενο από 4 βιβλία-ενότητες των 6 Caprichos, που διαρκούν συνολικά περίπου 85 λεπτά, το αφιέρωσε στον ζωγράφο γιο του, Lorenzo. Το έργο εκδόθηκε το 1970, δύο χρόνια μετά τον θάνατο του συνθέτη.

Άλλοτε χαρακτηριστικά της ισπανικής μουσικής γλώσσας, όπως ο φρύγιος τρόπος ή γυρίσματα γύρω από την ίδια νότα, και άλλοτε ρυθμικά σχήματα, κάνουν ξεκάθαρες αναφορές στην εποχή που έζησε ο Goya, καθώς και στις μακρινές ισπανικές ρίζες του ίδιου του Tedesco. Ωστόσο ο συνθέτης χειρίζεται το υλικό αυτό χωρίς να προσπαθεί να κάνει ένα είδος προγραμματικής μουσικής. Ο Tedesco παρουσιάζει τη δικιά του ερμηνεία πάνω στα χαρακτικά του Ισπανού ζωγράφου και της πνευματικής Ισπανικότητας. Αναπτύσσει για κάθε Capricho ένα διαφορετικό συνθετικό ύφος πάντα όμως με έντονη εκφραστικότητα, αφηγηματικό χαρακτήρα και πολυεπίπεδους συμβολισμούς.

Τα παραδοσιακά Fandango, Seguidilla, Bolero και Jota, τα οποία βασίζονται σε χαρακτηριστικά κιθαριστικά μοτίβα και τεχνικές του φλαμένκο, συνδυάζονται δημιουργικά με στοιχεία διτονικότητας, διευρυμένης αρμονίας, μοντερνισμού και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και σειραϊσμού. Παράλληλα, άλλα Caprichos αποκαλύπτουν σαφή δείγματα νεοκλασικισμού, μέσα από τη χρήση δανεισμένων θεμάτων από το Γρηγοριανό μέλος, Αναγεννησιακά villancicos, αντιστικτικές φόρμες, καθώς και χορούς του γαλλικού Μπαρόκ.

Επιμέλεια κειμένου, προγράμματος και διδασκαλία: Δρ. Γιάννης Ευσταθόπουλος, Διδάσκων κλασικής κιθάρας και μουσικών συνόλων του ΤΜΣ
Ημερομηνία: Κυριακή 21 Δεκεμβρίου, Ώρα 18:30
Χώρος: Εθνική Πινακοθήκη, Αμφιθέατρο «Ίδρυμα Ωνάση»
Ερμηνεύουν φοιτητές/τριες του Τμήματος Μουσικών Σπουδών Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
Συνδιοργάνωση με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων