Azərbaycanda QEYRİ-ADİ YER: Görənləri ŞOKA SALIR, İçərisinə GİRƏN...

#oğuz #oğuzrayonu #oguzseheri
Gəzməli yerləri, maraqlı təbiəti ilə göz oxşayan, cökə kimi fərqli, ləzzətli təamları ilə tanınan, 1961-ci ilə qədər kənd olan, Bakıdan 279 kilometr uzaqlıqda yerləşən Azərbaycan şəhəri – Oğuz
Yerin Qulağı Youtube kanalı Oğuz və oğuzlular haqda ən maraqlı 30 faktı təqdim edir:
1. Oğuz rayonu 8 avqust 1930-cu ildə yaradılıb.
2. Rayonda 1 şəhər, 33 kənd var. İnzibati mərkəzi Oğuz şəhəridir.
3. Oğuz rayonu ilə Bakı arasında olan məsafə – 279 kilometrdir.
4. Nəqliyyat kodu 48-dir.
5. Ərazisi 1080 km²-dir.
Uğan mağarası — Azərbaycan Respublikası Oğuz rayonunun ərazisində mağara.
Baş Daşağıl kəndinin girişində, Uluçayın qərb tərəfində, nəhəng qayaların altında yaranmış təbii mağaradır. Qədim türklərdə müqəddəs, ulu hesab edilən dağ – qaya toteminə sitayiş edilib. Uğan mağarası ibtidai insanların ilk sığınacaq yerlərindən sayılır. Bura ilə bağlı əfsanələr çoxdur.
6. Əhalisi 44 300 nəfərdir. Onlardan 7 400 nəfəri şəhərdə, 36 900 nəfəri isə kəndlərdə yaşayır.
Ən böyük kəndi Xaçmaz kəndidir. Əhalisi əkinçilik, heyvandarlıq, bağçılıq, tərəvəzçiliklə məşğuldur. Kənddə 2 orta, 1 ümumi orta məktəb, 3 uşaq bağçası var. Xaçmaz kəndinin 2 km şimal-qərbində, Qalaçayın zirvəsində Xaçmaz Gavurqalası, 5 km şimal-şərgində Balaşum yaşayış yeri, kəndin özündə 2 məscid, 2 qədim körpü – Adıl və Daşüz körpüləri var.
7. Əksəriyyəti azərbaycanlılar olan Oğuzda bir çox millət və xalqın nümayəndələri - Ləzgilər, Türklər, Ruslar, Yəhudilər, Udinlər, Kürdlər, Tatarlar, Ukraynalılar, Avarlar yaşayır.
8. 1963–1965-ci illərdə Nuxa Şəki rayonunun ərazisi Oğuz rayonunun tərkibində olub. Rayon mərkəzi Vartaşen - indiki Oğuz şəhəri 1961-ci ilə qədər kənd olub. 1961–1968-ci illərdə ona şəhər tipli qəsəbə, 1969-cu ildə isə rayon tabeliyində şəhər statusu verilib. 1991-ci ilin fevral ayının 7-də isə rayonun və şəhərin adı dəyişdirilərək Oğuz rayonu adlandırılıb.
9. Oğuz rayonu Böyük Qafqazın cənub yamacında yerləşir, şimaldan Rusiya, şərqdən Qəbələ, qərbdən Şəki, cənubdan Ağdaş rayonları ilə sərhəddir.
10. Oğuz eyni zamanda mətbəxi ilə də məşhurdur. Cökə dolması, Qıymalı aş, Afar, Çığırtmalı aş xüsusilə seçilir.
11. Oğuz rayonu Azərbaycanın qədim tarixə malik yaşayış məskənlərindəndir. Burada insanlar hələ neolit dövründə məskunlaşıblar. Arxeoloqlar Kərimli və Qarabaldır kəndlərinin yaxınlığında qədim insan məskənləri aşkar ediblər. Burada nizələr üçün ucluqlar, tunc silahlar, daşdan hazırlanmış qadın heykəlləri və əşyalar tapılıb. 2010-cu ildə Oğuz rayonu ərazisində aparılmış arxeoloji qazıntılar zamanı üzündə qızıldan öküz maskası taxılmış bir skelet də tapılıb. Maraqlıdır ki, Tolstov, Bernştam və Bekmıradov kimi tanınmış türkoloq alimlər oğuzların ən qədim zamanlarda öküzə totem münasibəti bəslədiklərini söyləyiblər.
12. Rayonda 39 arxeoloji və memarlıq abidəsi mövcuddur. Rayondakı memarlıq abidələrindən alban məbədlərinin, Muxas qülləsinin (XIV əsr),Surxayxan qalasının qalıqları (XVIII əsr) bu günə kimi qalıb. Xaçmaz kəndi yaxınlığındakı Sarısu çayının üstündəki Daşüz körpüsü (XIX əsr), Sincan kəndindəki məscid (XVIII əsr), Kərimli kəndindəki məqbərə (XV əsr), Oğuz şəhəri ərazisində qədim sınaqoqlu (1849-cu il), hazırda yerli tarix-diyarşünaslıq muzeyinin yerləşdiyi alban məbədi rayonun qədim tarixi abidələrindəndir.
13. 1945-ci ildə arxeoloji ekspedisiya qrupu tərəfindən Kərimli kəndinin cənubunda Karqaya, Uzuntala, Qız qalası, Ocaq qoruğu adlanan ərazilərdən qədim dövrə aid çoxlu maddi-mədəniyyət nümunələri aşkar edilib. Türyançay ilə Əlician çayları arasındakı ərazidə qədim dövrlərə aid çoxlu arxeoloji abidələr mövcuddur. XX əsrin 50-ci illərində respublikamızda arxeologiya elminin əsasını qoyanlardan biri Saleh Qazıyevin rəhbərliyi ilə aparılmış tədqiqatlar zamanı Qarabaldır, Xalxal, Sincan, Dəymədərə kəndlərində qədim dövrə aid çoxlu kurqanlar, daş qutu, adi torpaq qəbirlə aşkar edilib.
14. Oğuzda 7 alban məbədi mövcuddur. Rayondakə əsas abidələri təqdim edirik: Kərimli kənd kurqanları, Balaşum, Müqəddəs Yelisey bazilikası, Calut monastırı, Gavurqala, Maluq qalası, Surxayxan qalası, Muxas qülləsi, Uğan mağarası, Hacı Rəşid körpüsü.
15. Rayonun şimal hissəsində Baş Qafqaz silsiləsinin cənub yamacları, mərkəzi hissəsində Qanıx — Əyriçay vadisi, cənubunda isə Acınohur alçaq dağlığı əsas relyef formaları kimi ayrılır. Baş Qafqaz silsiləsindən Qazdağ, Qaynararxac, Fıy və Qoşunkar (Çaldaş dağı 3468 m.) qolları ayrılır. Rayonun ərazisi −52 dərəcə şaxtası olan Məlkəmud dağının zirvəsindən başlayıb ,+42 dərəcə istiliyi olan Böyük Söyüdlü kəndinə və Ağdaş rayonuna qədər uzanıb gedir. Maksimum hündürlük isə 3879 metrdir - Məlkəmud dağı, ən alçaq yer isə dəniz səviyyəsindən 360 metr yuksəklikdə olan Qarabaldır kəndinin cənub-qərbidir.
16. Oğuz Şəkinin şərqində, şəhərin şərqdən və qərbdən sərhədləri olan Qafqaz silsiləsinin cənub yamacının ətəyində, demək olar ki, 594 m yüksəklikdə yerləşir; hamar bir düzənlik cənuba uzanır.
30. Oğuz Sloveniyanın Nova Qoritsa şəhəri ilə qardaşdır.