ESMAYLA BİLMEK - TEVHİD-İ ESMA - 24. SÖZ'ÜN 1. DALI

  / sozlerdersi  
3:00 “Yaratan Rabbinin adıyla oku” emredilmiş. Bir okuma yapacaksın. Bu okuma için anahtar esmâ-i İlahiye’dir. (“Hâlık” yerine “Rab” ismi tercihi işaret eder ki; yaratmış ve bırakmış değil, yarattıklarını idare ve terbiye ediyor.)
5:14 Varlıkta çeşitlilik var. Bu çeşitlilik esmâ-i İlahiye’nin cilvelerinin çeşitliliğinden geliyor. Varlıktaki farklı güçleri tek merkezde toplama (tevhid edebilme) esmâ-i İlahiye’yi Cenâb-ı Allah’ın zâtı ve sıfatları ile ilişkili anlamaya bağlı.
9:55 Yaratıcı ile yaratılan arasındaki ilişki, yine esmâ ve sıfatların bilgisi ile anlaşılır. Diğer dinlerde Hâlık ile mahluk arasına aracılar konması, esmâ-i İlahiye’nin anlaşılamamasından kaynaklanmış.
15:00 Kur’an-ı Kerîm, varlığı hep esmâ-i İlahîye ile irtibatlandırarak anlatır, fezlekeleri hep esmâ-i İlahiye ile sonuçlandırır.
Kâinata Rab olan, kâinat içinde mazlum küçük mahlukların dertlerini görmek, feryatlarını işitmek gerektir. Dertlerini görmeyen, feryatlarını işitmeyen, “Rab” olamaz. Öyle ise اِنَّ اللّٰهَ سَمٖيعٌ بَصٖيرٌ cümlesiyle iki hakikat-i azîmeyi tesbit eder.” (25. Söz)}
15:21 Risale-i Nur, Kur’an ile kâinat arasındaki ilişkiyi aklımızda ve kalbimizde yeniden tesis etmeye yönelik bir eser olduğu için esmâ-i İlahiye üzerinde yoğunlaşıyor.
16:38 “Nasıl ki bir sultanın (…)”
Sultan derken de bir esmâ-i İlahiye ile başladık. Hem Uluhiyet hiyerarşide en üstte olduğunu hem de birliğini nazara veriyor.
18:46 Sultan tek bir Zat olduğu halde herbir dairede şahsiyet-i mâneviyesiyle ve telefonu ile her yerde bulunur ve bilir; herbir tabakada kanunuyla, nizamıyla, mümessiliyle görünür ve görür; herbir mertebede hükmüyle, ilmiyle, kuvvetiyle idare eder ve bakar.
22:45 “Rahmân ismi, Rezzâk burcunda parlak bir güneş gibi tulû etti.”
Açtım, karnımı doyurdum, rezzakiyeti bildim, rezzakiyetten rahmaniyeti temaşa ettim. Rahmeti rızık sûretinde görünmüş oldu.
25:35 Cenâb-ı Allah’ın bazen haşmetli bir icraatı oluyor, mesela deprem oluyor. Şefkat tokatı diyoruz. Bir babanın ateşe elini uzatan çocuğunun eline vurması gibi, Cenâb-ı Allah gadabı ile terbiye ediyor.
30:18 Celallî tecellilerin Allah ile olan ilişkisini kurup esmâ-i İlahiye ile olan ilişkisini kuramadığın zaman, Allah’ın icraatini beğenmeyebilirsin, hatta O’na düşman olabilirsin.
30:28 “Hâlık-ı Zülcelâl her şeye yakın olduğu halde, yetmiş bine yakın nuranî perdeleri vardır.”
Bu nuranî perdeler ardındaki melekût, bizi görebiliyor; biz melekûtu göremiyoruz.
35:32 Cenâb-ı Allah Hakîm’dir, hikmeti ile her şeyi bir sebebe bağlayarak yaratmış. Ancak diğer kutuptan Kadîr ismi ile, sebepler üstü tecellîlerde bulunabiliyor.
Hz. İbrahim Hakîm ve Rahîm esmâsına mazhar. İmtihanları bu iki esmanın gereklerine zıt şekilde geliyor. Ateş yakmıyor, bıçak kesmiyor. İmtihan ile diğer esmâları aynelyakîn ufkunda tecrübe ederek zülcenaheyn oluyor.
“Herbir ismin cilvesinden sair esmâya intikal etmezse zarar eder.”
Hz. Ebû Bekir cemalî isimlere mazhar, çok rakik bir zât (Hz. İbrahim ve Hz. İsa gibi). Hz. Ömer celalî isimlere mazhar (Hz. Nuh ve Hz. Musa’daki gibi).
45:05 “Kadîr ve Hâlık isminin eserini görse, Alîm ismini görmezse, gaflet ve tabiat dalâletine düşebilir.“
Ateistler maddeyi ve onun ardındaki gücü ve enerjiyi kabul ediyor. Ancak ardındaki irade (tercih) ve ilmi kabul etmiyor. Tesadüfe veriyor.
50:15 “Fırtınalı bir denizden, zelzeleli bir zeminden sor. "Ne diyorsunuz?" de. Elbette "Yâ Celîl, yâ Celîl, yâ Azîz, yâ Cebbâr" dediklerini işiteceksin.”
O esnada bunu herkes kalp kulağı ile duyuyor, aklı ile tasdik ediyor. Ama Hz. İsa’nın mucizelerini görüp (mucize olduğunu farkedip, “Allah Allah” diyerek şaşırıp) gece imanlı yatıp sabah kâfir olarak uyanan hahamlar gibi; depremin ikazı ile uyanan insanlar, “fay hattı kırıldı” deyip tekrar gözlerini kapayabiliyorlar.
52:39 “Merhamet ve şefkatle terbiye edilen küçük hayvanattan ve yavrulardan sor. "Ne diyorsunuz?" de. Elbette "Yâ Cemîl, yâ Cemîl, yâ Rahîm, yâ Rahîm" diyecekler.
Küllî icraatlarda celalden cemale intikal edeceksin, cüz’ilerde de cemalden celale intikal edeceksin.
53:59 “İnsan olan bir insandan sor. Bak, nasıl bütün Esmâ-i Hüsnâyı okuyor ve cephesinde yazılı; sen de dikkat etsen okuyabilirsin.”
54:33 “Güya kâinat azîm bir musika-i zikriyedir. En küçük nağme, en gür nağamâta karışmakla, haşmetli bir letâfet veriyor.”
Kâinat âdeta bir orkestra gibi, incecik müzikler büyük davulların arasında muhteşem bir konser veriyor.
55:11 “Tenevvü-ü esmâ, insanların dahi bir derece tenevvüüne sebep olmuştur.“
Peygamberlerin mu’cizeleri ve evliyaların kerametleri mazhar oldukları esmâ ile ilgili. Hz. İsa ve Abdulkadir Geylanî, Kadîr ve Muhyî isimlerine mazhar. Hz. Isa ölüleri diriltme mu’cizesi gösterirken, Abdulkadir Geylanî “Kum biiznillâh!” diyerek pişmiş tavuğu kemiklerinin toplanıp tavuk olarak yemek kabından çıkması kerametini göstermiş.
Kimi peygamberler “Allah’ım bunları kahret” diye dua ederken, kimileri “Allah’ım bunları mağfiret et” diye dua ediyor. Allah’ın farklı isimlerine mazharlar.