Auzef Psikolojiye Giriş -1 2024-2025 Final Sınavı Çıkan Sorular

https://lolonolo.com/2025/01/07/psiko...
Psikolojiye Giriş -1 2024-2025 Final Sınavı Çıkan Sorular
Psikolojiye Giriş -1 2024-2025 Final Soruları

Psikolojiye Giriş: Temel Kavramlar ve Kuramlar

Psikoloji, insan davranışı ve zihinsel süreçleri anlamaya yönelik çok yönlü bir bilim dalıdır. Bu yazıda, çeşitli psikoloji kuramları ve kavramları ele alınarak, bu konuları derinlemesine anlamak isteyen öğrenciler için temel bilgiler sunulacaktır.

Vygotsky ve Yakınsal Gelişim Alanı (ZPD)

Lev Vygotsky'nin Yakınsal Gelişim Alanı (Zone of Proximal Development, ZPD) kavramı, bir çocuğun kendi başına yapamayacağı ancak bir yetişkin ya da daha deneyimli bir akran rehberliğinde başarabileceği görevlerı tanımlar. Bu kuram, öğrenmenin sosyal bir boyutu olduğunu vurgular ve bireyin desteklenerek potansiyelini ortaya çıkarmasını sağlar. Örneğin, bir çocuk kendi başına bir matematik problemini çözemiyorsa, bir rehber eşliğinde bunu başarabilir. Bu, bireyin potansiyelini geliştiren bir öğrenme ortamı yaratır.

Bellek ve Bilişsel Süreçler

Bellek, bilgilerin alınması, saklanması ve geri çağrılması süreçlerini içerir. Alan Baddeley’in çalışma belleği modeli, merkezi yürütücünün bilgileri organize ettiğini ve fonolojik döngünün sözel bilgilerin tekrarında etkili olduğunu ileri sürer. Unutma eğrisi ise, bilginin zaman içerisinde unutulduğunu ancak tekrarlarla bu unutmanın azaltılabileceğini gösterir. Bu nedenle öğrenciler, bilgileri tekrar ederek uzun süreli belleğini geliştirebilirler.

Ekman’ın Evrensel Duygular Kuramı

Paul Ekman, tüm insanların temel duyguları ifade ettiğini ve bunların biyolojik olarak evrensel olduğunu ileri sürmüştür. Bu duygular mutluluk, üzüntü, şaşkınlık, tiksinme, öfke ve korkudur. Bu temel duygular, çevreden bağımsız olarak ifade edilir ve öğrenilmekten ziyade biyolojik bir altyapıya dayanır.

Öğrenme Kuramları ve Değişken Tarifeler

Değişken zaman aralıklı pekiştirme (variable interval schedule), bireyin rastgele zamanlarda ödül kazanmasıyla davranışın sürekliliğinin sağlandığı bir tekniktir. Örneğin, bir çalışanın rastgele zamanlarda performansının değerlendirilerek ödül kazanması, bu pekiştirme türünü temsil eder. Bu sistem, bireylerin motivasyonunu arttırmak için etkili bir yöntemdir.

Evrimsel Psikoloji ve Adaptasyon

Evrimsel psikoloji, bireylerin davranışlarının evrimsel adaptasyonlarla açıklanabileceğini ileri sürer. Örneğin, Darwin'in ispinoz kuşları örneği, çevresel faktörlerin bireylerin davranış ve fiziksel özelliklerini nasıl etkilediğini gösterir. Doğal seçilim, daha iyi adaptasyon geliştiren bireylerin hayatta kalma olasılığını arttırır.

Duyum ve Algı

Duyum, çevresel uyaranların duyusal organlar tarafından alınmasıyken, algı bu bilgilerin beyin tarafından işlenerek anlamlandırılması sürecidir. Bu fark, öğrencilerin duyusal bilgileri nasıl işlediğini anlaması açısından kritik önem taşır.

Kőşilik Teorileri

Beş Faktör Kşılik Teorisi, bireyin uyumluluk, dışa dönüklük, sorumluluk, duygusal dengelilik ve deneyime açıklık gibi özelliklerini tanımlar. Uyumluluk boyutunda düşük bireyler genellikle hoşgörüsüz ve tartışmacı davranışlar sergilerken, bu boyutta yüksek bireyler daha iş birliğine yatkındır.

Carl Rogers ve Danışan Merkezli Terapi

Carl Rogers, insancıl psikoloji çerçevesinde danışan merkezli terapiyi geliştirmiştir. Terapistin danışanı yargılamadan ve koşulsuz kabul göstermesi, bu yaklaşımın temel ilkelerindendir. Bu, danışanın kendisini ifade etmesine ve potansiyelini gerçekleştirmesine yardımcı olur.

Bilinç ve Panpsişizm

Bilinç, çeşitli psikolojik teorilerle açıklanmaya çalışılmıştır. Panpsişizm, bilincin evrendeki her varlıkta bulunduğunu ve evrensel bir olgu olduğunu savunur. Bu yaklaşım, bilincin sadece insanların değil, tüm varlıkların bir parçası olduğunu ileri sürer.

Davranışçılık ve Gözlemlenebilir Davranış

John B. Watson’ın davranışçılık yaklaşımı, psikolojiyi bilimsel bir disiplin olarak kurumsallaştırmıştır. Watson, davranışların bilinç dışı süreçlerden ziyade gözlemlenebilir uyaran-tepki ilişkileri üzerinden açıklanması gerektiğini savunur. Bu yaklaşım, deneysel psikolojinin temelini oluşturmuştur.

Sonuç

Psikoloji, bireylerin davranış ve zihinsel süreçlerini anlamak için geniş bir yelpazede kuramsal ve deneysel yaklaşımlar sunar. Vygotsky’nin ZPD kavramından Freud’un rüya teorisine, davranışçılık yaklaşımından insancıl psikolojiye kadar bu çeşitli kuramlar, bireyin potansiyelini anlamak ve geliştirmek için değerli bilgiler sağlar. Bu bilgiler, öğrencilerin hem akademik hem de kişisel gelişiminde önemli bir rehber olabilir.-

@lolonolo_com