Art World EP.1 | นั่งรถไฟตาม(หัว)ใจ จากเหนือจรดใต้ประเทศ | ศิลปะล้านนา

เที่ยวทั่วไทยตั้งแต่สถานีเหนือที่สุดของประเทศไปใต้สุดของประเทศ 12 วันเพื่อดูงานศิลปะ บ้านเรือน สีสันแพนโทนของแต่ละภาค EP.1 นี้เรามาแอ่ววัฒนธรรมล้านนาและหริภุญชัยที่เชียงใหม่ ลำพูน ลำปางกันก่อน

ขอบคุณข้อมูลจาก
อ.วงษ์ศวัส วงษ์ประเสริฐ
ศูนย์สถาปัตยกรรมล้านนา
and of course Wikipedia

Bedtime Readers
อาณาจักรล้านนา คือ ราชอาณาจักรของชาวยวนในอดีต สถาปนาในปี 1835 หลังจากยึดหริภุญชัยได้ ตั้งอยู่บริเวณภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย ถึงสิบสองปันนาในจีนปัจจุบัน บางส่วนของพม่าสำหรับในไทย ได้แก่ จังหวัดเชียงใหม่ ลำพูน ลำปาง เชียงราย พะเยา แพร่ น่าน และแม่ฮ่องสอน

ย้อนเวลากลับไปก่อนล้านนา เคยมีอาณาจักรหริภุญชัย เป็นอาณาจักรโบราณในภาคเหนือของประเทศไทยปัจจุบัน ฤๅษีวาสุเทพเป็นผู้สร้างเมืองหริภุญชัยขึ้นในปี พ.ศ. 1310 ( ถ้าเทียบประวัติศาสตร์โลก ช่วงแถวๆร้อยปีนี้นี้จีนประดิษฐ์ดินปืน เมืองเกียวโตกำลังสร้าง กองทัพมุสลิมบุกสเปน ) แล้วทูลเชิญพระนางจามเทวี ซึ่งเป็นเจ้าหญิงจากอาณาจักรละโว้ ขึ้นมาครองเมืองหริภุญชัย ในครั้งนั้นพระนางจามเทวีได้นำพระภิกษุ นักปราชญ์ และช่างศิลปะต่าง ๆ จากละโว้ขึ้นไปด้วยเป็นจำนวนมากราวหมื่นคน พระนางได้ทำนุบำรุงและก่อสร้างบ้านเมือง ทำให้เมืองหริภุญชัย (ลำพูน) นั้นเป็นแหล่งศิลปวัฒนธรรมที่เจริญรุ่งเรืองยิ่ง ต่อมาพระนางได้สร้างเขลางค์นคร (ลำปาง) ขึ้นอีกเมืองหนึ่งให้เป็นเมืองสำคัญ สมัยนั้นปรากฏมีการใช้ภาษามอญโบราณในศิลาจารึกของหริภุญชัย มีหนังสือหมานซูของจีนสมัยราชวงศ์ถัง กล่าวถึงนครหริภุญชัยไว้ว่าเป็น “อาณาจักรของสมเด็จพระราชินีนาถ” (女王國 หนี่ว์ หวัง กว๋อ)


ละโว้ หรือลพบุรี ซึ่งเป็นอาณาจักรที่มีมาตั้งแต่ พ.ศ. 1002 มีอาณาเขตตั้งแต่ชัยนาทลงมาจนถึงเขตประจวบคีรีขันธ์ เป็นอาณาจักรที่อยู่ในวัฒนธรรมแบบทวารวดี มีศิลปะแบบอินเดียมาผสม นับถือพุทธศาสนา เมื่อศตวรรษที่ 13 ได้ส่งพระธิดาวีไปครองเมืองหริภุญชัย ละโว้รุ่งเรืองไปจนศตวรษที่ 17 ก็ได้ผนวกกับอาณาจักรอยุธยา

ดังนั้นศิลปะล้านนานอกจากเอกลักษณ์ดังเดิมแล้ว ก็จะมีส่วนผสมของพม่า และมีความละโว้หน่อยๆ