"Βλάχα πλένει στο ποτάμι", Εργαστήρι Πολυφωνίας ΚΕΜΦΑ, ΗΜΕΡΑ ΠΟΛΥΦΩΝΙΚΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ 2022

14 Μάη 2022. Ο έβδομος γιορτασμός της "ΗΜΕΡΑΣ ΠΟΛΥΦΩΝΙΚΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ" Mετά από δύο διαδικτυακούς γιορτασμούς, λόγω της πανδημίας, ο πρώτος δια ζώσης γιορτασμός μετά από τρία χρόνια. Η προσπάθεια για την καθιέρωση μιας Παγκόσμιας Ημέρας Πολυφωνικού Τραγουδιού ξεκινησε το 2016, με πρωτοβουλία του Πολυφωνικού Καραβανιού και την ανταπόκριση σειράς ομίλων και συλλογικοτήτων σε διάφορες πόλεις και χώρες. Ο γιορτασμός του 2022 στην Αθήνα ήταν ξεχωριστός και γιατί ήταν ο πρώτος δια ζώσης γιορτασμός, μετά την παγκόσμια αναγνώριση του Πολυφωνικού Καραβανιού, με την εγγραφή του στις Καλές Πρακτικές Διαφύλαξης Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO (2020), όπου αναφέρεται και η "Ημέρα Πολυφωνικού Τραγουδιού".

Ο γιορτασμός στην Αθήνα ξεκίνησε από το Θησείο και με πολυφωνική πατινάδα ανηφόρισε στου Φιλοπάππου, στον Λόφο των Μουσών, στο άνδηρο Πικιώνη, όπου, με τη συνεργασία της Εφορίας Αρχαιοτήτων και των εργαζόμενων του χώρου, πραγηματοποιήθηκε συμβολική εκδήλωση, στο αγνάντιο της Ακρόπολης. Συμμετείχαν δέκα πολυφωνικά σχήματα, όμιλοι και σειρά βιωματικών ή νέων ερμηνευτών και από άλλα σχήματα ή ομίλους. Μεταξύ αυτών συμμετείχαν τα "Δελβινιώτικα", η Κοσοβίτσα, ο Λαογραφικός Σύλλογος Βορειοηπειρωτών "Χάονες", οι "LOT KURBETI", το πολυφωνικό σύνολο "ΧΑΟΝΙΑ", το Εργαστήρι Πολυφωνίας του ΚΕΜΦΑ, το Εργαστήρι Ηπειρώτικου Πολυφωνικού Τραγουδιού της Πανηπειρωτικής Συνομοσπονδίας Ελλάδας, ο Σύνδεσμος Ηπειρωτών Ζωγράφου, όμιλος του Πολυφωνικού Καραβανιού, οι "Ιώ" σε γκρεκάνικα τραγούδια.

Εδώ τραγουδούν μερικά από τα μέλη του Εργαστηρίου Πολυφωνίας του Κέντρου Ελληνικής Μουσικής Φοίβος Ανωγειανάκης (ΚΕΜΦΑ) ένα εμβληματικό τραγούδι, με τον τρόπο των Κτισμάτων Πωγωνίου. Η περίοδος της πανδημίας δεν άφησε ανεπηρέαστο και το πολυφωνικό τραγούδι, αφού η λειτουργία ομίλων, τα ανταμώματα αναστάλθηκαν, σχεδόν για δύο χρόνια. Το Εργαστήρι Πολυφωνίας του ΚΕΜΦΑ, που λειτουργεί με ευθύνη του Πολυφωνικού Καραβανιού και "κυρατζήδες" τους Αλίκη Γκανά και Αλέξανδρο Λαμπρίδη, σε όλα τα lock down συνέχισε με διαδικτυακά σεμινάρια, δοκιμάζοντας και τα όρια εκείνης της δύσκολης συνθήκης. Τον τελευταίο καιρό τα σεμινάρια γίνονται και πάλι δια ζώσης αλλά υπάρχουν κάθε τόσο καιρό απουσίες, λόγω της πανδημίας που συνεχίζεται ή της επείγουσας ανάγκης για δουλειά, μετά από τόσο καιρό εργασιακού παροπλισμού. Κι αυτό "ακούγεται" και στο τραγούδι, ως ατέλειες σε κάποια σημεία, ωστόσο είναι ενθαρρυντικό ότι σε τέτοιες συνθήκες νέοι άνθρωποι δοκιμάζουν να τραγουδήσουν το πολυφωνικό με αγάπη. Το πολυφωνικό έχει ανάγκη τους νέους. Και τους ενθαρρύνει στο να βελτιώνονται, διορθώνοντας λάθη και, κυρίως, κοινωνώντας το πρέπος του τραγουδιού - αυτό που είναι το πιο δύσκολο, ιδιαίτερα στην εποχή μας. Το πολυφωνικό δεν προσφέρεται ως "φάση", ως αυτοεπιβεβαίωση, θέλει αλήθεια ψυχής, βίωση και συμβίωση, δόσιμο και ανιδιοτέλεια, αμεσότητα και σμίξιμο, και όλα τα άλλα, αργά ή γρήγορα, τα αφήνει πίσω του, μαζι με όσους το μετέρχονται με αλλότριο πρέπος.

ΒΛΑΧΑ ΠΛΕΝΕΙ ΣΤΟ ΠΟΤΑΜΙ
(κατά τον τρόπο των Κτισμάτων Πωγωνίου)

Βλάχα πλέ –
βλάχα πλένει στο ποτάμι
Μωρ’ βλάχα πλέ-
βλάχα πλένει στο ποτάμι

Κι άλλη βλα – κι άλλη βλάχα τη ρωτάει
Μωρ’ κι άλλη βλά- κι άλλη βλάχα τη ρωτάει

Βλάχα μ’ τι - βλάχα τι ’σαι σκουμπωμένη
Μωρ βλάχα μ’ τι – βλάχα μ’ τι ’σαι σκουμπωμένη
Και βαριά – και βαριά βαλαντωμένη
Μωρ’ και βαριά – και βαριά βαλαντωμένη

Τι είναι τα νύ- τι ειν΄τα νύχια σου βαμμένα
Μωρ’ τι ειν’ τα νύχια σου βαμμένα
Τα μαλλιά – τα μαλλιά σου μπερδεμένα
Μωρ΄ τα μαλλιά – τα μαλλιά σου μπερδεμένα

Βλάχα μ’ κρε- βλάxα μ΄ κρέμεται η σογιά σου
Μωρ’ βλάχα κρε- βλάχα μ΄κρέμεται η σογιά σου
Και λερώ – και λερώνεται η σογιά σου
Μωρ’ και λερώ – και λερώνεται η σογιά σου


Ένα από τα πιο εμβληματικά πολυφωνικά τραγούδια του Πωγωνίου κι ευρύτερα. Δισκογραφήθηκε πρώτη φορά, με οργανική συνοδεία από όμιλο Γλυνιωτών τη δεκαετία του ’30 (γνωστοί, πια, ως «πέντε Γλυνιώτες»). Στα νεότερα χρόνια δισκογραφήθηκε από το πολυφωνικό των Κτισμάτων σε τρεις διαφορετικές εκδόσεις, σε διαφορετικές δεκαετίες, σε Ελλάδα και Γαλλία. Στο Αρχείο Πολυφωνικού Τραγουδιού έχουν μεταγραφεί στιχουργικές παραλλαγές του τραγουδιού από σειρά συλλογών, ανάμεσά τους των Π. Φωτίου/Ν. Λύτη, Χρ. Μάτσια, Ν. Δημητρίου, Λ. Νάτση.


Επιμέλεια, παραγωγή:
"Άπειρος" Πολυφωνικό Καραβάνι
apiros@otenet.gr