«ΒΓΗΚΑ ΨΗΛΑ ΣΤΑ ΔΙΑΣΕΛΑ» | Τσάμικο Πελοποννήσου

✳️ Τραγούδια γαμήλιο, αλλά και του γλεντιού, γνωστό σε ολόκληρο τον Πελοποννησιακό γεωγραφικό χώρο. Το τραγούδι αναφέρεται σε ένα πραγματικό περιστατικό που συνέβη στα χωριά Λάλας και Μπαρμπάσαινα του νομού Ηλείας. Η Μαριωρή ( = Μαρία + ωραία) από του Λάλα, παντρεύτηκε το γιο του Τριτσιμπίδα, ενός πλούσιου γαιοκτήμονα από την Μπαρμπάσαινα. Σύμφωνα με την παράδοση, ο γάμος έγινε το 1845, αλλά μετά από λίγο το ζευγάρι χώρισε με τραγικές συνέπειες και για τους δύο. Η μεν Μαριωρή επέστρεψε στου Λάλα όπου και παντρεύτηκε χωρίς τη θέλησή της, ενώ ο Τριτσιμπίδας έχασε ολόκληρη την περιουσία του.

▶️ Σύμφωνα με την έρευνα και τη μελέτη της Ρούλας Λιάσκου, ο Αριστείδης Τριτσιμπίδας (εγγονός του Τριτσιμπίδα του τραγουδιού) άφησε το 1965 ιδιόχειρο σημείωμα όπου αναφέρει τα εξής:

«Η οικογένεια Τριτσιμπίδα κατάγεται από την ιστορικήν Μπαρμπάσαινα, κατέστη δε ιστορική, από το τραγούδι της οικογένειας Τριτσιμπιδαίων. Από παλαιοτάτης εποχής η οικογένεια Τριτσιμπίδα ήτο αρχοντική και γνωστή και εξήσκει μεγάλην επιρροήν καθ’ όλην την επαρχίαν Ηλείας. Ήτο δημοφιλής και αγαπητή τόσον, ώστε σχεδόν εις όλα τα χωρία της επαρχίας, είχε βαφτίσει εκατοντάδες παιδιών και έφθασε εις σημείον, ώστε όλοι να τον αποκαλούν Νονό.

Ο ιδρυτής της οικογενείας Νικόλαος Τριτσιμπίδας έλαβε μέρος εις την Επανάστασιν του 1821, άγων τότε ηλικίαν 21 ετών, ως αρχηγός ομάδος επαναστατών και διεκρίθη τιμηθείς δια διπλώματος εξαιρέτων υπηρεσιών. Καθ’ όλον τον μετέπειτα βίον του διήγε βοηθών τους πτωχούς και ευεργετών εν γένει τους έχοντας ανάγκην καταναλώσας το πλείστον της περιουσίας τους εις τοιαύτας αγαθοεργάς πράξεις.

Ο Νικόλαος Τριτσιμπίδας ήλθε εις γάμον δύο φοράς και εκ μεν του πρώτου γάμου του απέκτησε δύο υιούς τον Πάϊκον και τον Κωνσταντίνον εκ δε του δευτέρου τρεις θυγατέρας την Μαρίτσαν, Αικατερίνην και Αρετήν.

Προ του γάμου του (μάλλον) είχε γνωρίσει την πεντάμορφην πτωχή κόρη, του χωρίου Λάλα, Μαριωρή την οποία ερωτεύθη και μάλιστα την αρrαβωνιάσθηκε. Αλλά επειδή την εποχήν εκείνην υπήρχον αντιζηλίαι τοπικαί μεταξύ διαφόρων προυχόντων και εθεωρήθη ως πρόκλησις το αρeεβώνιασμα του προύχοντος της Μπαρμπάσαινας Τριτσιμπίδα μετά της Μαριωρής από τους τοπικούς άρχοντας του χωρίου, Λάλα, ούτοι απεφάσισαν με πάντα τρόπον να διαλύσουν το συνοικέσιον αυτό.

Και προς τούτο εσκέφθησαν και απεφάσισαν να απαγάγουν τη Μαριωρή ίνα ούτω δήθεν δημιουργηθή προσβολή και διαλύθη το συνοικέσιον, όπερ και εγένετο ως εξής:
Οι προύχοντες του χωρίου Λάλα, Καραμεραίοι, οι οποίοι ήσαν αντίθετοι πολιτικώς προς την οικογένεια Τριτσιμπίδα, έβαλαν δύο γειτόνισες να πάνε δήθεν να φέρουν νερό από την Πηγή Λουκίσσα απ’ όπου υδρεύοντο οι Λαλαίοι και οι οποία απείχε από το χωριό Λάλα ημίσειαν περίπου ώραν, μαζί με την Μαριωρή, η οποία ανύποπτος εδέχθη θεωρήσασα τούτο φυσικόν να πάνε συντροφιά!

Εκεί όμως εις την Πηγήν και εις μέρος δασώδες είχαν τοποθετήση κρυμmένον τον υπηρέτην τους ονόματι Ντούρον, άνδρα χειροδύναμον, με την εντολήν ν’ αρπάξη και απαγάγη την Μαριωρή χωρίς να την κακοποιήση, όπερ και εγένετο. Αυτό και μόνον το γεγονός (διότι μετά μίαν ημέραν από της απαγωγής αφήκαν ελευθέραν την Μαριωρή χωρίς να την κακοποιήσουν, απολύτως) ήρκεσαν να το θεωρήση ο Τριτσιμπίδας ως προσβολή όταν το έμαθε, και ευθύς αμέσως μετέβη εις το χωρίον Λάλα και εύρε την Μαριωρή και της είπε ότι κατόπιν των όσων συνέβησαν δεν δύναται να γίνη γυναίκα του, διέλυσε αμέσως και αφού της έδοσε αρκετά χρήματα ανεχώρησε χωρίς να την επανιδή πλέον».

Αυτή είναι η ιστορία του ειδυλίου.

ΔΙΣΚΟΣ: Ερωτική Αρκαδία - Άγραφοι νόμοι
Πολιτιστικός Σύλλογος «Ο Πάνας»

ΜΟΥΣΙΚΟΙ:
Κλαρίνο: Νίκος Φιλιππίδης
Βιολί - τραγούδι: Γιάννης Παυλόπουλος
Λαούτο: Κώστας Φιλιππίδης
Νταούλι: Μανούσος Κλαπάκης

Οι στίχοι:
Βγήκα ψηλά στα διάσελα* κι αγνάντιο στην Μπαρμπάσαινα.
Στη Μπαρμπάσαινας τον κάμπο, ο Τριτσιμπίδας κάνει γάμο.
Η Μαριωρή παντρεύεται κι ούλος ο κόσμος χαίρεται,
με το γιο του Τριτσιμπίδα, πο 'χει αμπέλια και σταφίδα.
Και καλεί για συμπεθέρους, ούλους τους Μπαρμπασαναίους.
Κάνει τον γάμο με βιολιά, χορεύει η Μαριωρή μπροστά:
-Ποίονε θα πάρεις Μαριωρή;
-Του Τριτσιμπίδα το παιδί.
Που ν' παιδί και παλικάρι και βαρεί και το γιογκάρι*.
Πο ΄χει στον Πύργο κτήματα, στην Πάτρα καταστήματα,
πο ΄χει τα σπίτια τα ψηλά, τα μπαλκονάκια τα πολλά,
πο 'χει τους πολλούς οντάδες, Μαριωρή με τους σεβντάδες.

*διάσελο = στενό πέρασμα σε κορυφογραμμή
*γιογκάρι = έγχορδο μουσικό όργανο (ταμπουράς)

#greek_folk_music

ΠΗΓΗ πληροφοριών: https://www.odosarkadias.gr/i-mparmpa...