Engelsiz Eğitimden Bakış Açısına: Psikoloji Saati’nde Empati, Erişilebilirlik ve Yaşam Anlatıldı

Program Sunumu ve Konu Tanıtımı

KayseRadar ve Radyo Radar ortak canlı yayınında her Cuma saat 14:00’te yayınlanan Psikoloji Saati programının bu haftaki bölümünde “engelsiz eğitim” konusu ele alındı. Programın sunucusu Merve Esersoy, alanında uzman eğitim koçu ve psikolojik danışman Emek Çağatay Aksöz’ü konuk etti. Canlı yayında Esersoy, Aksöz’ü sohbet havasında dinleyicilere tanıtarak programı açtı; ardından izleyicilerin sorularıyla zenginleşen geniş kapsamlı bir söyleşi gerçekleşti.

Konuk Emek Çağatay Aksöz’ün Hayat Hikâyesi ve Eğitim Yolculuğu

Programda ilk olarak konuk Aksöz’ün kişisel yaşamı ve eğitim yolculuğu dinleyicilerle paylaşıldı. 46 yaşındaki Aksöz, doğuştan görme engelli olduğunu ve gençlik yıllarında kademeli olarak görme yetisini kaybettiğini aktardı. İlk üniversite eğitimini 1997’de Erciyes Üniversitesi Fen‑Edebiyat Fakültesi Fizik Bölümü’nde başladığını söyleyen Aksöz, görme engelli arkadaşlarıyla birlikte yeniden yapılandırılan eğitim sürecine katıldığını belirtti.

Breyil yazı, sesli bilgisayar gibi yardımcı araçlarla eğitimini sürdürdüğünü söyleyen Aksöz, yaşamı boyunca edindiği tecrübeleri eğitim ve adaptasyon süreçlerine dönüştürmeyi amaçladığını ifade etti. Dernek ve spor kulüplerinde yöneticilik deneyimlerinin de olduğunu söyleyen Aksöz, 2020 yılında Erciyes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik bölümünü kazanarak 2024’te tamamladığını paylaştı.

Eğitim, Algı ve Yaşam Boyu Öğrenme Üzerine Derinlemesine Sohbet

Sunumun ilerleyen bölümünde Aksöz ile eğitim, öğrenme süreçleri ve bireysel gelişim üzerine derinlemesine bir sohbet gerçekleştirildi. Aksöz, eğitim yaklaşımını “sadece diploma koleksiyonu değil, yaşama dair anlam inşa etme” olarak tanımladı. Kendi eğitim yolculuğunda yaşadığı irade dışı yönlendirmelerin zamanla değerli deneyimlere dönüşmesinden söz etti.


Önyargı, Dezavantajlar ve Toplumsal Algı Üzerine Değerlendirmeler

Programda Aksöz, özellikle engelli bireylerin toplumsal yaşamda karşılaştıkları ön yargılar üzerinde durdu. “En büyük sorunun önyargı” olduğunu söyleyen Aksöz, bireylerin “başaramazsın” gibi ifadelerle karşılaşmasının kişisel gelişim üzerinde negatif etkisi olduğunu belirtti. Konuşmasında, bir fiziksel renk ve ışık örneği üzerinden “aynı olguların farklı algılarla farklı sonuçlar verdiğini” anlattı.


Empati, Bakış Açısı ve Psikolojik Danışmanlıkta Deneyim Paylaşımı

Programın orta bölümünde Aksöz, danışmanlık süreçlerinde empati kavramının önemini anlattı. Kendi yaşantısındaki zorlukların danışanlara yol göstermede rehber olduğunu belirtti. Aksöz, psikolojik danışmanların danışanın durumunu anlamak için kendi deneyimlerini tamamen aktarmak yerine süreci güvenli bir liman hâline getirmelerinin gerektiğini ifade etti.


Görme Kaybı Sonrası Algı Değişimi: Bakmak ile Görmek Arasındaki Fark

Canlı yayında Aksöz, görme yetisini kaybettikten sonra deneyimlediği “bakmak ile görmek arasındaki fark” üzerine düşüncelerini paylaştı. Aksöz’e göre göz, görsel bilgiyi almak için bir araç; fakat asıl bilgi beyin tarafından işleniyor. Görme engellilerde dokunsal ve işitsel öğelerin ön plana çıkmasının bu nedenle farklı öğrenme yöntemleri gerektirdiğini ifade etti.


Engelli Bireylerin Yakın Çevresinin Psikolojisi ve Toplumsal Altyapı

Yayında bir dinleyici sorusuna yanıt olarak Aksöz, engelli bireylerin yakın çevresinin yaşadığı psikolojik süreçleri değerlendirdi. Adaptasyonun kritik bir süreç olduğunu vurgulayan Aksöz, doğru eğitim ve destek süreçlerinin bu süreci olumlu hale getirebileceğini belirtti.


Erişilebilirlik: Fizikselden Duygusal Boyuta Uzanan Bir Yolculuk

Programda Aksöz, erişilebilirlik kavramını sadece fiziksel erişim olarak değil, duygusal erişilebilirlik olarak da ele aldı. Fiziksel altyapının (rampalar, sarı çizgiler vb.) önemli olduğunu ancak bu adımların toplumsal farkındalık ve empati süreçleriyle desteklenmesi gerektiğini belirtti.

Mevcut Eğitim Sisteminin Eksiklikleri ve Çözüm Önerileri

Programın sonunda Aksöz, Türkiye’deki özel eğitim sisteminin en büyük sorunlarını değerlendirdi. En ciddi eksikliğin yetişmiş uzman eleman eksikliği olduğunu belirtti. Kayseri’de görme engelliler okulu gibi önemli altyapıların bulunmasına rağmen özel eğitim fakültelerinin hâlâ eksik olduğunu söyledi.


Gençlere Tavsiyeler: Eğitim, Kişisel Farkındalık ve Paylaşma Kültürü

Programın kapanış bölümünde Aksöz, eğitim hayatında zorlanan veya engelli olduğu için hayallerinden vazgeçmek üzere olan gençlere tavsiyelerde bulundu. Kendi bireysel özelliklerini tanımanın ve buna göre hedef belirlemenin önemini vurgulayan Aksöz, rol modellerden ilham almanın ve eğitim süreçlerini paylaşmanın gerekliliğini aktardı.

Programa gelen izleyici mesajlarına teşekkür ederek kapanış yapan Aksöz, “hayatı anlamlandırma, öğrenme ve paylaşma” üzerine düşüncelerini son kez dinleyicilerle paylaştı.