Bohater

Film dokumentalny
Produkcja: Polska
Rok produkcji: 2002
Dane techniczne: 60'

Film przedstawia pogmatwaną i tragiczą historię wschodnich ziem polskich tuż po wyzwoleniu oraz kontrowersyjną sylwetkę Romualda Rajsa - pseudonim "Bury". W czasie II wojny światowej "Bury" walczył w III Wileńskiej Brygadzie AK dowodzonej przez porucznika Gracjana Fruga, pseudonim "Szczerbiec". Szybko zaczął pełnić funkcje dowódcze. Za walkę z hitlerowcami został odznaczony Krzyżem Walecznych i Krzyżem Kawalerskim Virtuti Militari 5 klasy. Po rozwiązaniu brygady i internowaniu przez wojska sowieckie dowódców okręgu wileńskiego AK, "Bury" oddał się pod rozkazy działającego na Białostocczyźnie "Łupaszki". Hasło oddziałów dowodzonych przez "Burego" brzmiało "śmierć wrogom ojczyzny", a Rajs kontynuował swoją batalię również po zakończeniu działań wojennych. Najpierw walczył przeciwko hitlerowcom i Sowietom, później skierował swój gniew przeciwko prawosławnej ludności zamieszkującej Białostocczyznę. "Burego" i dramatyczne walki odziałów AK na Wileńszczyźnie wspominają jego towarzysze broni. Z ich opowieści wyłania się sylwetka człowieka bardzo surowego i wymagającego, ostrego w sposobie bycia i kierowania podwładnymi. Był bezwzględny, "zarażony śmiercią", zamknięty w sobie, przeważnie to on wykonywał egzekucje - mówią koledzy. Jeden z nich nazywa go nawet sadystą. Byli żołnierze AK opowiadaja o nierównych walkach polskiej partyzantki na Wschodzie, o poczuciu siły, które płynęło z posiadanie broni oraz o ostrzeżeniach "Szczerbca", że partyzanta od bandyty dzieli tylko krok. Poznajemy także relacje mieszkańców wiosek na skraju Puszczy Białowieskiej spacyfikowanych przez bandę "Burego". Wstrząsające opowieści o masowych mordach dokonywanych na ludności prawosławnej, o egzekucjach, paleniu wiosek, strzelaniu do kobiet i dzieci oraz o ekshumacjach zmasakrowanych wzłok i staraniach rodzin pomordowanych o upamiętnienie męczeńskiej śmierci bliskich.

Reżyseria: Agnieszka Arnold
Scenariusz: Agnieszka Arnold
Zdjęcia: Roman Płocki
Materiały archiwalne: Zbigniew Siemaszko (fotografie ze zbiorów prywatnych), Czesław Tamkun (fotografie ze zbiorów prywatnych)
Dźwięk: Janusz Wiechowski
Konsultacja muzyczna: Zbigniew Zbrowski
Opracowanie dźwięku: Marcin Kijo
Współpraca: Iwona Rembiszewska, Witek Arnold-Orski
Montaż: Jan Sieczkowski
Producent: Ryszard Urbaniak
Produkcja: Telewizja Polska - I Program (Agencja Filmowa)