Chomik europejski na trasie S17 – ochrona gatunku a inwestycja drogowa

Budowa dróg szybkiego ruchu często wiąże się z koniecznością pogodzenia interesów inwestycji infrastrukturalnych z ochroną przyrody. Tak było również w przypadku odcinka drogi ekspresowej S17 Zamość Południe – Zamość Wschód, gdzie niedawno przeprowadzono szeroko zakrojone działania związane z ochroną chomika europejskiego (Cricetus cricetus) – gatunku objętego ścisłą ochroną.

Na etapie realizacji inwestycji stwierdzono na terenie budowy aż 625 nor chomika europejskiego, co było znacznym wzrostem w stosunku do wyników inwentaryzacji przeprowadzonej na etapie projektowym. Z tego względu Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Lublinie wydała w 2024 roku decyzję derogacyjną, nakazującą Budimeksowi przeprowadzenie odłowu i przeniesienia wszystkich osobników, które mogły znajdować się na obszarze planowanych prac.

Odłowy były prowadzone w dwóch dozwolonych okresach: wiosennym i późnoletnim. Działania realizowano pomiędzy 1 sierpnia a 15 września, czyli w czasie, gdy młode chomiki były już samodzielne i zdolne do bezpiecznego przeniesienia.

Jak wyglądał proces odłowu?
Zanim przystąpiono do odłowów, dokonano inwentaryzacji terenu inwestycji, w ramach której zidentyfikowano wszystkie otwory wlotowe do nor. Następnie weryfikowano ich aktywność, m.in. metodą „czopowania" – otwór zatykano sianem lub słomą i obserwowano, czy materiał zostanie wypchnięty przez zwierzę.

Do odłowu stosowano pułapki żywołowne z zapadką, do których jako przynętę wykorzystywano pokarm roślinny – jabłka, marchew, ogórki, a nawet płatki owsiane czy prażoną cebulkę.

Każdy odłowiony osobnik był ważony i transportowany do siedlisk zastępczych. Tam umieszczano go w wolierach aklimatyzacyjnych, w których znajdowała się sztucznie przygotowana nora. Dodatkowo zwierzęta dokarmiano warzywami i owocami. Większość chomików opuszczała woliery w ciągu doby od wypuszczenia, szybko adaptując się do nowego otoczenia.

Wyniki działań
Łącznie w trakcie odłowów odłowiono i przeniesiono 113 osobników chomika europejskiego. Wszystkie były w dobrej kondycji i wykazywały wysoką aktywność, co daje nadzieję na ich skuteczną aklimatyzację w nowych siedliskach. Aby zapobiec powrotowi zwierząt na teren budowy, obszar inwestycji został ogrodzony specjalnym płotem zabezpieczającym. Ma on 50 cm wysokości nad ziemią i jest wkopany na kolejne 50 cm w głąb, co uniemożliwia chomikom przedostawanie się pod ogrodzeniem.

Współpraca ze służbą ochrony przyrody
Działania zostały przeprowadzone wzorowo i w ścisłej współpracy z nadzorem środowiskowym. Mimo że obecność gatunku chronionego wpłynęła na harmonogram budowy i spowodowała opóźnienia, udało się znaleźć rozwiązanie łączące potrzeby inwestycji z wymogami ochrony przyrody.
– Możemy pochwalić wykonawcę za to, że jest zaangażowany w te działania. Wiadomo, że to w procesie planowania i ustalania harmonogramu robót budowlanych przeszkadza, ale najważniejsze, że udało się zapewnić ochronę przyrody i jednocześnie umożliwić budowę bez szkód środowiskowych – komentuje Wojciech Tokarz, przedstawiciel MR

Consulting Środowiskowa.
Przykład odcinka S17 pokazuje, że ochrona przyrody i realizacja dużych inwestycji infrastrukturalnych mogą iść w parze, jeśli działania są odpowiednio zaplanowane i prowadzone w zgodzie z przepisami. Dzięki zaangażowaniu Budimeksu i współpracy z RDOŚ udało się odłowić wszystkie chomiki z terenu budowy i zapewnić im nowe, bezpieczne siedliska.