ŞENOL ZÜMRÜT Bir Zamanlar Talas / Kayseri 2014

Talas adının köken olarak, Orta Asya'daki Talas'ın fiziki olarak ve yer adları bakımından çok benzerlikler vardır. Kiçi Talas - Kiçi Köy, Uluğ Talas - Yukarı Talas vs. bu benzerliklerden sadece birkaç tanesidir. Ancak XIX. yüzyılda Kayseriyi ziyaret eden Edmund Naumann isimli seyyah, Talas adının Latince kökenli Kutsal Savaş anlamına gelen “Mutalaste” adından dönüştüğünü öne sürmüştür. Bazı kaynaklarda bu ad “Mutalaske” olarak da geçmektedir.
Ermeni, Rum ve Türklerin bir arada yaşadığı Talas'ta, XIX. yüzyıl kayıtlarında bahsedilen 35 mahalle bulunmaktadır. Geleneksel doku, çok kültürlü Osmanlı yaşam tarzını yansıtan Ermeni, Rum ve konutlarından, anıtsal yapılardan (cami, kilise) ve diğer mimari yapı türlerinden (okul, hastane, çeşmeler, ticaret yapıları, kabaltılar) oluşmaktadır.
Han Camii (Sultan Abdülhamid zamanında, 1899 yılında yaptırılmıştır.)
Yeni Camii (Kayseri Talas ilçesinin Tablakaya Mahallesi’nde 1886 yılında yapılmış olan Rum Kilisesi, Rumların şehri terk etmesinden sonra camiye çevrilerek ibadete açılmıştır. Rum kilisesinin mermer üzerine yazılı, yaprak motifleri ile süslü olan kitabesi ne yazık ki günümüze ulaşmamıştır. Kitabesine göre kilise, Sultan Abdülhamid zamanında onun izni ile Metropolit İonnis zamanında yapılmıştır.)
Harman Camii (Kayseri'nin Talas ilçesinde bulunan Harman Camii, kitabesinden öğrenildiğine göre 1860 yılında Sultan Abdülmecit döneminde onarılmıştır. Caminin yapım tarihi kesin olarak bilinmemektedir.)
Amerikan Koleji binası karakteristik mimarileriyle dikkat çekicidir. ( İlk kuruluşu 1871'de James L. Fowle tarafından olmakla beraber ve 1889'da Henry K. Wingate tarafından yatılı ikinci derece okul olarak yeniden düzenlendi. I. Dünya Savaşı sonuna kadar bir orta dereceli yatılı misyoner okulu olarak faaliyet göstermişti. Önce yalnız erkek okulu kuruluşlu olup 1906'da yeni binalar yapılması suretiyle ayrı binalarda erkek/kız okulu olarak faaliyetine devam etti. Lozan Antlaşması sonunda birçok Amerikan ve diğer misyoner okulları kapanmış olmakla beraber Talas Amerikan Okulu, Amerikalı eğitimciler idaresinde bulunan bir yabancı okul olarak kaldı, ancak misyoner olma statüsü değiştirildi. Önce yerel bir sanayi okulu statüsünde okul ve sonra İngilizce takviyeli bir ortaokul müfredatı uygulayan erkek yatılı özel ortaokulu statüsüne girmişti.
86 yıl yerel, Kayseri ve Türkiye millî eğitimine hizmet ettikten ve Türkiye'ye - hatta dünyaya çok değerli katkıları bulunan mezunlar verdikten sonra 1968'de o zamanki idarecilerinin kararına göre kapatıldı.)