Muhkemata Bağlı Kalarak Çağı Okumak | Kırık Testi | M. Fethullah Gülen Hocaefendi

Soru: Kendi değerlerimizden taviz vermeden çağa nasıl ayak uydurabiliriz?
Cevap: İçinde yaşadığımız dünya baş döndürücü bir değişim ve dönüşüm sürecinden geçiyor. Her geçen gün teknoloji hayatımıza biraz daha hâkim oluyor; mesafeler kısalıyor, zaman daralıyor, dünya küçülüyor. Artık bir fikir, bir söz ya da bir düşünce, saniyeler içinde dünyanın en uzak köşelerine ulaşabiliyor. Bu hızlı değişim, yeryüzünü bir yandan bir kısım bozulmalara, öte yandan da bazı pozitif gelişmelere sahne kılıyor. Bizler, bu çağın çocukları olarak, elbette bu dönüşümlere kayıtsız kalamayız. Değerlerimizi koruyarak çağa yön verebilmek istiyorsak, hayatın tam merkezinde yer almak; çağın dilini, ruhunu ve ihtiyaçlarını doğru okumak zorundayız. Ancak bu şekilde, devrin rüzgârını arkamıza alıp zamanı yönlendirmekten bahsedebiliriz.

Zamanın Tefsirine Müracaat

Değişik yorum ve ihtimallere açık nasları veya hakkında kesin hüküm bulunmayan meseleleri ele alırken içinde bulunduğumuz şartları, zamanın yönlendirici etkisini mutlaka göz önünde bulundurmalıyız. İçtihadî boşlukları doldururken çağın tefsirini dikkate almak zorundayız. Şer’î manası itibarıyla nesih, Allah Resûlü’nün (sallallahu aleyhi ve sellem) vefatıyla sona ermiştir. Zira dindeki kesin bir hükmü kaldırıp yerine başka bir hüküm koyma yetkisi yalnızca Sahib-i Şeriat’a aittir. Nasların dışında kalan yorum alanında ise zamanın da bir bakıma birçok meseleyi neshedebileceğini, yani değişime açık hükümler üzerinde fiilî bir değişim meydana getirebileceğini unutmamak gerekir.

Nitekim Hz. Ömer (radıyallâhu anh), Allah Resûlü (aleyhissalâtü vesselâm) döneminde “müellefe-i kulûb”[1] olarak kabul edilen ve kendilerine zekât payı ayrılan kimselere artık bu payı vermemiştir. Çünkü o dönemde İslâm, nuruyla her tarafı aydınlatmış, gönüllere ve zihinlere hâkim olmuştu. Bu nuru söndürmek isteyen güçler karşılarında sağlam bir irade bulmuştu. Dolayısıyla artık şerlerinden emin olmak için o kimselere zekâttan hisse verilmesine ihtiyaç kalmamıştı. Hz. Ömer muhteşem dimağı ve keskin  firasetiyle o günün şartlarında yapılması gereken içtihadı yapmıştır.

Ancak bu, bazılarının zannettiği gibi âyetin hükmünü değiştirmek değildir. Zahid el-Kevseri’nin Mâkâlât adlı eserinde detaylı bir şekilde izah ettiği üzere, mesele âyetteki müellefe-i kulûb ifadesinin yorumuyla ilgilidir. Buradaki hükmün illeti (hükmün konmasına sebep teşkil eden durum/vasıf/sebep), âyet tarafından telif-i kulûb (kalblerin ısındırılması) olarak belirlenmiştir. Usul-i fıkıhta üzerinde durulduğu üzere illet mevcutsa hüküm de vardır ve uygulanır, illet ortadan kalkarsa hüküm de ortadan kalkmış demektir, dolayısıyla uygulanmaz. Hazreti Ömer kendi zamanını çok iyi çözmüş ve o şartlarda böyle bir içtihatta bulunmuştur. Günümüze gelindiğinde ise bu illetin yeniden ortaya çıktığını söyleyebiliriz. Zira bugün, yapılacak infak ve ihsanlarla kalbleri kazanılabilecek, yüzleri İslâm’a döndürülebilecek nice insanlar vardır. Bir bakıma zaman, şartların değişmesiyle Hz. Ömer’in o döneme mahsus içtihadını geçersiz kılmış, hükmün illetini yeniden canlandırmıştır.

Günümüzde ortaya çıkan gelişmeler, nasları anlamada bize yeni ufuklar açabilir. Bugünün bilgi birikimi ve ilmî imkânlarından yararlanarak âyet ve hadislerden usûl-i fıkhın prensipleri çerçevesinde yeni hükümler istinbat etmek mümkündür. Bilhassa bilim ve teknolojinin hızla ilerlemesiyle birlikte, ticaret, alışveriş ve muamelât alanlarında önceki dönem fakihlerinin hiç karşılaşmadığı pek çok yeni mesele ortaya çıkmıştır. Bu meselelerin çözümü, kendi zamanımızın çocukları olarak bizlere düşmektedir.

Yazının Tamamına Web Sitemiz Üzerinden Ulaşabilir ve PDF Formatında İndirebilirsiniz.
https://herkul.org/kirik-testi/muhkem...

Sosyal Medya Hesaplarımızı Takip Edebilirsiniz!

Herkul Web Sitemiz: https://www.herkul.org
Herkul IOS Uygulamamız: https://apps.apple.com/us/app/herkul/...
Herkul Android Uygulamamız: https://play.google.com/store/apps/de...
Herkul WhatsApp Channel: https://whatsapp.com/channel/0029Vb2V...
YouTube Herkul:    / herkulnagme  
YouTube Herkul Radyo:    / @herkulmedia  
YouTube Podcast:    / @herkulnagme  
SoundCloud:   / ewwwmqhnisrrq67p6  
Spotify: https://open.spotify.com/show/6sVE0Yk...
X (Twitter): https://x.com/Herkul_Nagme
Instagram:   / herkul.nagme  
Facebook:   / herkulnagme  
Bluesky: https://bsky.app/profile/herkul.org

#fethullahgülen
#hocaefendi
#herkulnagme