Test və Müsahibə mərhələsi üçün:Psixologiya Elminin yaranması və İnkişaf Mərhələləri.Testlərlə izahı

1. Psixologiyanın elmi predmetinin formalaşmasına əsas təkan nə olmuşdur?

A) İnsan davranışlarının yalnız müşahidəsi
B) Xarici aləmin texniki yollarla öyrənilməsi
C) İnsanın daxili aləmini (mikrokosmosu) dərk etmə ehtiyacı
D) Dini ayinlərin inkişafı

Doğru cavab: C

İzah:
Psixologiyanın yaranmasının əsas səbəbi insanın təkcə xarici aləmi deyil, öz daxili aləmini – hisslərini, düşüncələrini, motivlərini anlama ehtiyacı olmuşdur. Bu, elmin predmetinin formalaşmasına əsas verib.



2. Təbiət hadisələrinin və cansız obyektlərin ruhla izah edilməsi hansı mərhələ ilə xarakterizə olunur?

A) Biheviorizm
B) Animizm
C) Psixoanaliz
D) Rasionalizm

Doğru cavab: B

İzah:
Animizm mərhələsində insanlar bütün varlıqları canlı və ruh sahibi hesab edirdilər. Bu, psixika haqqında ən ilkin təsəvvürlərin formasıdır.



3. Psixologiyada “ruh–bədən vəhdəti” prinsipini ilk dəfə elmi şəkildə irəli sürən kimdir?

A) Platon
B) Demokrit
C) Aristotel
D) Hippokrat

Doğru cavab: C

İzah:
Aristotel ruhu bədəndən ayrı, müstəqil varlıq kimi yox, bədənin funksiyası kimi izah etmişdir. Bu yanaşma müasir psixologiyanın elmi əsaslarına daha yaxındır.



4. Temperamentin bədəndə üstünlük təşkil edən mayelərlə əlaqəli olduğunu iddia edən alim kimdir?

A) Platon
B) Hippokrat
C) Aristotel
D) Pavlov

Doğru cavab: B

İzah:
Hippokrat temperamentin bioloji əsaslarını izah etmiş və dörd temperament tipini irəli sürmüşdür. Bu yanaşma psixologiyada fərdi fərqlərin izahında mühüm mərhələdir.



5. Psixologiyanın müstəqil eksperimental elm kimi formalaşmasının başlanğıcı hansı hadisə ilə bağlıdır?

A) Freydin psixoanaliz nəzəriyyəsi
B) Pavlovun şərti refleksləri
C) V.Vundtun Leypsiqdə laboratoriya yaratması
D) Con Uotsonun biheviorizmi

Doğru cavab: C

İzah:
1879-cu ildə V.Vundtun ilk eksperimental psixoloji laboratoriyanı yaratması elmi psixologiyanın başlanğıcı hesab olunur.



6. Biheviorizm cərəyanının əsas tədqiqat obyekti nədir?

A) Şüursuz psixi proseslər
B) Şəxsiyyətin daxili strukturu
C) Müşahidə olunan davranışlar
D) Daxili emosional hallar

Doğru cavab: C

İzah:
Biheviorizmə görə psixologiya yalnız ölçülə və müşahidə oluna bilən davranışları öyrənməlidir. Daxili psixi mexanizmlər kölgədə qalır.



7. Şüursuzluq anlayışını psixologiyada sistemli elmi konsepsiyaya çevirən alim kimdir?

A) Con Lokk
B) Ziqmund Freyd
C) R.Sperri
D) A.Maslou

Doğru cavab: B

İzah:
Freyd insan davranışlarının böyük hissəsinin şüursuz psixi proseslər tərəfindən müəyyən edildiyini göstərmişdir. Bu, psixodiaqnostikada mühüm nəzəri əsasdır.



8. Psixikanın maddi əsasının sinir sistemi ilə bağlı olduğunu eksperimental şəkildə sübut edən alimlər kimlərdir?

A) Platon və Aristotel
B) Maslou və Olds
C) Pavlov və Seçenov
D) Freyd və Yung

Doğru cavab: C

İzah:
Pavlov və Seçenov psixi fəaliyyətin fizioloji mexanizmlər üzərində qurulduğunu sübut etmiş, psixologiyanı təbiət elmlərinə yaxınlaşdırmışlar.



9. Psixikanın əsas funksiyası aşağıdakılardan hansıdır?

A) Yalnız emosiyaların formalaşması
B) Xarici təsirin subyektiv inikası və davranışın tənzimlənməsi
C) İrsiyyətin ötürülməsi
D) Dini inancların yaranması

Doğru cavab: B

İzah:
Psixikanın əsas funksiyası obyektiv aləmi subyektiv şəkildə əks etdirmək və bu əks olunma əsasında davranışı tənzimləməkdir.



10. Psixologiyanın digər elmlərdən əsas fərqləndirici xüsusiyyəti hansıdır?

A) Yalnız təbiət elmi olması
B) Tədqiqat obyektinin maddi olması
C) İnsanın həm obyekt, həm də subyekt kimi çıxış etməsi
D) Yalnız müşahidə metodundan istifadə etməsi

Doğru cavab: C

İzah:
Psixologiyada insan həm öyrənilən obyekt, həm də öyrənən subyektdir. Bu xüsusiyyət psixoloji tədqiqatları digər elmlərdən fərqləndirir və diaqnostik prosesləri çətinləşdirir.

1. Psixologiyanın inkişaf mərhələlərinin dəyişdirilərək 7 mərhələyə ayrılmasının əsas səbəbi nədir?

A) Psixologiyanın yalnız davranışı öyrənməyə başlaması
B) Yeni texniki vasitələrin ixtira olunması
C) Psixologiyada yeni elmi problemlərin və tədqiqat istiqamətlərinin yaranması
D) Psixologiyanın fəlsəfədən tam ayrılması

Doğru cavab: C

İzah:
Psixologiyanın inkişaf mərhələləri elmin tədqiqat predmetinin genişlənməsi ilə yenidən təsnif olunmuşdur. Bu, metodların deyil, problemlərin artması ilə bağlıdır.



2. Aşağıdakı fikirlərdən hansısı Platonun psixoloji baxışlarını DÜZGÜN əks etdirir?

A) Ruh maddidir və atomlardan ibarətdir
B) Ruh bədənin funksiyasıdır və ondan ayrı mövcud ola bilməz
C) Ruh qeyri-maddidir və bədəndən əvvəl mövcuddur
D) Ruh yalnız davranış zamanı müşahidə olunur

Doğru cavab: C

İzah:
Platon idealist mövqe tutaraq ruhun maddədən asılı olmadığını və əbədi olduğunu iddia etmişdir.



3. Aşağıdakı alim–nəzəriyyə uyğunluqlarından hansında MƏNTİQİ SƏHV var?

A) Hippokrat – temperamentin mayelərlə əlaqəsi
B) Vundt – eksperimental psixologiya
C) Con Uotson – şüursuzluğun tədqiqi
D) Pavlov – şərti reflekslər

Doğru cavab: C

İzah:
Şüursuzluğun tədqiqi Freydə məxsusdur. Con Uotson şüuru inkar etmiş, davranışı ön plana çıxarmışdır.