Лерин (Егејска Македонија) - Lerin (Aegean Macedonia)

Лерин е бисер во западниот дел на Егејска Македонија, кој од 1913 година припаѓа на Грција. Градот се протега во плодната Пелагонија, блиску до денешната македонска граница. Вгнезден е во устието на длабоката долина на реката Јелешка, во подножјето на планините Баба и Нередска, каде што природата се спојува со историјата. Од Битола го делат само 32 километри, а со Солун е поврзан преку железничка пруга што и денес сведочи за неговата стратешка положба.

Во текот на вековите, Лерин бил жариште на македонски дух и отпор. Неговото население, доминантно македонско, дало многу револуционери, борци и херои.

Во Втората светска војна и подоцнежната граѓанска војна во Грција, Лерин повторно ќе стане симбол на отпор. Македонците од овој крај ќе застанат во редовите на ДАГ, но нивната храброст ќе биде платена со крв и страдање. Грчките власти ќе спроведат брутален терор - убиства, протерувања и палења на домови. Еден од најмрачните моменти е убиството со обезглавување на група млади Македонци и Македонки во центарот на градот, извршено сред бел ден од монархофашистички сили и англиски војници - трагедија што засекогаш ќе остане впишана во колективното сеќавање.

Според статистиките на Васил К’нчов од 1900 година, Лерин броел 9.824 жители - 5.000 Турци, 2.820 Македонци, 1.600 Роми, 300 Албанци, 84 Власи и 20 Евреи. Пет години подоцна, егзархискиот секретар Димитар Мишев забележува дека бројот на Македонци изнесувал 4.344, од кои дел биле под Егзархијата, а дел под Патријаршијата.

По големата размена на население во 1923 година, муслиманското население заминало за Турција, а на нивно место дошле доселеници од Мала Азија, Кавказ и Источна Тракија. До 1928 година, градот броел над 10.000 жители, меѓу кои речиси 2.000 биле нови грчки колонисти.

И покрај сите обиди за асимилација, македонскиот дух во Лерин не исчезнал. Според податоците на MacedonianMaps од 2011 година, Леринскиот округ брои над 22.000 Македонци, покрај Грци, Власи и Албанци. Токму тука се наоѓа и седиштето на партијата Виножито - гласот на Македонците во Грција. И покрај нападите, осудите и притисоците, активистите на Виножито остануваат непоколебливи, чувајќи го жив пламенот на македонскиот идентитет.

Лерин е жив симбол на истрајноста, болката и гордоста на македонскиот народ.

-

Lerin is a jewel in the western part of Aegean Macedonia, which has been part of Greece since 1913. The city spreads across the fertile plains of Pelagonia, close to today’s Macedonian border. It lies nestled at the mouth of the deep valley of the Jelesha River, at the foot of Mount Baba and Mount Nered, where nature merges with history. Only 32 kilometers separate it from Bitola, and it remains connected to Solun by a railway line that still bears witness to its strategic importance.

Throughout the centuries, Lerin has been a cradle of the Macedonian spirit and resistance. Its predominantly Macedonian population has given birth to many revolutionaries, freedom fighters, and heroes.

During the Second World War and the subsequent Greek Civil War, Lerin once again became a symbol of defiance. The Macedonians of this region joined the ranks of the Democratic Army of Greece (DAG), but their courage was paid for with blood and suffering. The Greek authorities unleashed brutal terror - murders, expulsions, and the burning of homes. One of the darkest moments was the public beheading of several young Macedonian men and women in the city center, carried out in broad daylight by monarcho-fascist forces and British soldiers - a tragedy forever carved into the collective memory.

According to Vasil K’nchov’s 1900 statistics, Lerin had 9,824 inhabitants - 5,000 Turks, 2,820 Macedonians, 1,600 Roma, 300 Albanians, 84 Vlachs, and 20 Jews. Five years later, the secretary of the Bulgarian Exarchate, Dimitar Mishev, recorded 4,344 Macedonians, some under the Exarchate and others under the Patriarchate.

After the major population exchange in 1923, the Muslim population (around 1,076 families or 4,650 people) left for Turkey, while settlers from Asia Minor, the Caucasus, and Eastern Thrace took their place. By 1928, the city had more than 10,000 inhabitants, nearly 2,000 of whom were newly arrived Greek colonists.

Despite continuous efforts at assimilation, the Macedonian spirit in Lerin has never vanished. According to MacedonianMaps (2011), the Lerin district is home to over 22,000 Macedonians, alongside Greeks, Vlachs, and Albanians. It is also the seat of the political party Vinozhito (Rainbow) - the voice of Macedonians in Greece. Despite attacks, condemnation, and constant pressure, the activists of Vinozhito remain steadfast, keeping alive the eternal flame of Macedonian identity.

Lerin stands today as a living symbol of endurance, sorrow, and pride for the Macedonian people.