ΤΑ ΠΡΟΖΥΜΙΑ 17/03/1986 ΟΙΝΟΥΣΑ (ΝΤΕΡΒΕΣΙΑΝΗ) Ν. ΣΕΡΡΩΝ

Το video είναι απόσπασμα, από την αναβίωση-αναπαράσταση του Βλάχικου γάμου, όπου πραγματοποιήθηκε στην Οινούσα (Ντερβέσιανη) Ν. Σερρών, στις 17-03-1986 από τους βλάχους κατοίκους του χωριού. Πραγματοποιούνταν για αρκετά χρόνια μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 90, κάθε χρόνο ανήμερα της Καθαράς Δευτέρας.

Λίγα λόγια για το έθιμο του Προζυμιού ''ΑΛΑΤΛΟΥ'' στη βλάχικη γλώσσα.

Το πρωί της Πέμπτης 3 μέρες πρίν από τα στεφανώματα, οι φιλενάδες της νύφης, οι λεγόμενες ''ΣΟΥΡΑΤΕΣ'' όπως τις αποκαλούσαν, καθώς και κοπέλες από το συγγενικό περιβάλλον του γαμπρού, πήγαιναν στη βρύση του χωριού να γεμίσουν τις στάμνες με νερό, όπου θα χρειαζόντουσαν για το ζύμωμα της κουλούρας και των ψωμιών. Ήταν μια πολύ ευχάριστη δουλειά, για όλες τις κοπέλες που έπαιρναν μέρος σε αυτή και καθόλου αγκαρία.

Το σούρουπο και στα δύο σπιτικά των μελονύμφων, προετοίμαζαν το προζύμι, για τις κουλούρες και τα ψωμιά, που έπρεπε να ζυμώσουν τη Παρασκευή το πρωί, δλδ την επόμενη μέρα. Θα καλέσουν με αυτά άτομα της οικογένειας, τον Νουνό και τους στενούς συγγενοίς.

Το προζύμι ήταν μια τελετουργία και παρευρίσκονταν όλες οι γυναίκες του χωριού, καλώντας τις από σπίτι σε σπίτι, μια κοπέλα στενή συγγένισα του γαμπρού και της νύφης, συνήθως η αδερφή, φορώντας τα φλουριά της μέλουσας νύφης, για να δούν πόσα δώρισε ο γαμπρός. Ένα αγόρι και δύο κορίτσια που οι γονείς τους να είναι εν ζωή, καθώς αυτό ίσχυε για όλους και για αυτούς που καλούσαν αλλά και για τα μπρατίμια, κοσκίνιζαν το αλεύρι και ζύμωναν το προζύμι, που θα απαιτούνταν για τις κουλούρες και τα ψωμιά του γάμου. Οι συγκεντρωμένες παράλληλα τραγουδούσαν τρία σχετικά με το ζύμωμα τραγούδια.

1) ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΚΟΣΚΙΝΙΖΕΙ ΤΟ ΑΛΕΥΡΙ ΓΙΑ ΤΟ ΓΑΜΟ
2) ΒΑΛΕ ΜΑΝΑ ΚΑΙ ΖΥΜΩΝΕ ΑΦΡΑΤΟ ΠΑΞΥΜΑΔΙ
3) ΚΕΡΝΑ ΝΟΥΝΑ ΚΕΡΝΑ ΣΤΟ ΠΡΟΖΥΜΙ

Μόλις τελείωναν τα τραγούδια, η οικοδέσποινα πρόσφερε κεράσματα σε όλους τους καλεσμένους. Αμέσως μετά ξανάρχιζαν το τραγούδι και έστηναν το χορό όπου θα άνοιγε η Νονά.
1) ΓΙΑΝΝΗ ΜΟΥ ΠΕΡΗΦΑΝΕ
2) ΛΕΛΕ ΕΝΑ ΓΚΟΡΑΣΙΟ
3) Ο ΖΗΝΔΡΟΣ ΚΑΝΕΙ ΤΗ ΧΑΡΑ
Όλα τα τραγούδια που τραγουδούσαν και χόρευαν, ήταν σχετικά με το προζύμι. Τη Παρασκευή το πρωί οι γυναίκες, ζύμωναν και φούρνιζαν τις κουλούρες, οι οποίες ήταν πασπαλισμένες με σουσάμι, που συμβόλιζε την πολυγονία. Οι άνδρες που ήταν από την πλευρά της νύφης, νέοι στενοί συγγενείς της και του γαμπρού τα μπρατίμια δλδ οι φίλοι του, πήγαιναν στο βουνό να φέρουν ξύλα, όπου θα χρειαζόταν για να ψηθούν τα ψητά και να μαγειρευτούν τα παραδοσιακά βραστά του γάμου. Ο γυρισμός του αναγγέλονταν με τρείς τουφεκιές που έριχναν οι ίδιοι, αλλά και από τον ιδιαίτερο ήχο των κουδουνιών των αλόγων τους.

Την ίδια ημέρα δλδ τη Παρασκευή άπλωναν τα προικιά στο σπίτι της νύφης. Η πιό καλή της φύλη, φορώντας τα νυφιάτικα ρούχα, γυρνώντας από σπίτι σε σπίτι, καλώντας τις γυναίκες, για να δούνε τα προικιά. Μαζί της ήταν και μια κοπέλα από την πλευρά του γαμπρού,
ντυμένη στα γιορτινά και φορώντας την Αρραβώνα. Η Αρραβώνα ήταν μια χρυσή καδένα με χρυσά νομίσματα, που θα κρεμούσαν τη Κυριακή στο γάμο. Το άπλωμα της προίκας ήταν η πιό μεγάλη στιγμή και την περίμεναν, πολλά χρόνια οι νοικοκυρές και τα κορίτσια, όταν κεντούσαν και ύφαιναν στον αργαλειό. Όλοι οι κόποι τους τώρα θα αμοίβονταν με μία λέξη μόνο, με έναν έπαινο για τα καλουφαμένα προικιά.