Kaasmakerij Stoomzuivelfabriek - Garmerwolde 2025

In 1889 startten ca. 30 boeren samen de Coöperatieve Stoommelkfabriek Garmerwolde-Thesinge, middenin het dorp Garmerwolde. Eerst met o.a. een melkontvangst en een botermakerij. Deze melkfabriek is één van de vroegere fabrieken in de provincie Groningen. De melkontvangst bevond zich achter de woning van de directeur aan de Dorpsweg 37. Op Dorpsweg 39 bevond zich de botermakerij met ijskelder. De dubbelwandige kelder, met kaf en turfstrooisel, werd gevuld met ijs dat 's winters werd gekapt uit de dorpssloot en drijvend naar de fabriek werd vervoerd. Het ijs koelde de room die de volgende dag werd gekarnd. De melk werd 2x per dag in melkbussen, per schip, paard-en-wagen of hondekar, van de boerderijen naar de fabriek gebracht. Boeren spraken van 'melkfabriek’, maar later veranderde deze aanduiding in 'zuivelfabriek', want de melk werd verwerkt tot verschillende zuivelproducten. In 1914 is de melkfabriek Garmerwolde uitgebreid met een kaasmakerij, doordat er steeds meer boeren melk aan de fabriek leverden. Door de productie uit te breiden met kaas, ontstond de mogelijkheid meer zuivel te verwerken, te bewaren en over grotere afstanden te transporteren. De kaasmakerij zat achter nr. 41 en werd bewoond door kaasmaker Huisman. Bij het kaasmaken binden de vaste stoffen in de melk zich en scheiden zich af van de vloeistof (wei). Dit proces werd gestart door de melk op te warmen tot ± 29° C en er stremsel en zuursel aan toe te voegen. De ontstane wrongel kwam in kaasdoek in kaasvormen. Met druk werd er zoveel mogelijk vocht uit de wrongel geperst, waardoor er een stevige kaas ontstond. Deze kaas werd ingezouten en in pekelbaden gelegd. Anno 2025 zijn deze baden nog in de voormalige kaasmakerij in Garmerwolde te zien. Daarna werd de kaas op planken te gelegd om te rijpen. Hoe langer een kaas lag, hoe pittiger hij van smaak werd. De stellingen waarop de kaas lag te rijpen, zijn ook in de kaaskelder te zien. Elke dag moest de kaas schoongemaakt en gekeerd worden. In 1919 in de Zuivelfabriek gefuseerd met Middelstum en werden de panden in Garmerwolde verkocht. Hendrik Heeres, elektriciën uit Wirdum, kocht de kaasmakerij (41) van De Coöperatieve Zuivelfabriek te Middelstum. Berend Pestman uit Ten Post kocht de botermakerij met ijskelder(39) en de directeurswoning met melkontvangst (37). De botermakerij verhuurde hij aan schilder Evert Kuipers en in de kelder bleef het er nog lang vochtig en koud. In de directeurswoning begon Pestman een timmerfabriek en hield hij er kantoor voor de Boerenleenbank. De bank verhuisde in 1939 naar de overkant, Dorpsweg 32, waar Pestman kassier bleef. Hij verhuurde de fabriek aan Geert Modderman.

De Kaasmakerij van de Stoomzuivelfabriek Garmerwolde-Thesinge bezocht in Garmerwolde op zo. 14 sept. tijdens Open Monumentendag 2025


Tekstbronnen:
• collectie Groningen: https://collectiegroningen.nl/bladere...
• Open Monumentendagen: https://www.openmonumentendag.nl/monu...
• Historische Vereniging Tenboer: https://historischeverenigingtenboer....
• Histor. Ver. Middelstum: https://historischeverenigingmiddelst...
• Garmerwolde verteld: https://www.corfudesign.com/garmerwol...
• Garmer & Thesinger Express: https://gentexpress.nl/fileadmin/arch...
• zuivelhistorie Nederland: https://www.zuivelhistorienederland.n...
• Wendezoele.nl: https://www.wendezoele.nl/info/downlo...

Foto- en filmbronnen:
• Beeldbankgroningen.nl
• Oneindig Noord-Holland: https://onh.nl/verhaal/melk-is-goed-voor
• Collectie Groningen: https://collectiegroningen.nl/bladere...
• Open Monumentendagen: https://www.openmonumentendag.nl/monu...
• Garmerwolde verteld: https://www.corfudesign.com/garmerwol...
• zuivelhistorie Nederland: https://www.zuivelhistorienederland.n...
• Delpher.nl
• Garmer & Thesinger Express: https://gentexpress.nl/fileadmin/arch...
• Histor. Ver. Middelstum: https://historischeverenigingmiddelst...
• Wendezoele.nl: https://www.wendezoele.nl/info/downlo...
• @FriesFilm-AudioArchief:    • It bûtermeitsjen by âlds op 'e boerkerij, ...  
• Eigen film- en fotomateriaal

Muziekbron:
• via YouTube account @BluesLoungeMusic:    • Smooth Blues Music - Relaxing Whiskey Blue...