लम्जुङ दुधपोखरी गा•पा• ६ ह्राम्क्होँ गाउँको छ्यांडु नाच(Lamjung Dhudpokhari Gaupalika-6 Ramago)

गुरुङ मौलिक “छ्यांडु नाच” बारे लामो वर्णन

गुरुङ जातिको मौलिक संस्कृति, परम्परा र पहिचान झल्काउने महत्वपूर्ण नृत्यहरूमध्ये छ्यांडु नाच एक अत्यन्तै प्राचीन र सम्मानित नाच हो। यो नाच गुरुङ समुदायको धार्मिक, सामाजिक तथा सांस्कृतिक जीवनसँग गहिरो रूपमा जोडिएको छ। विशेष गरी गुरुङहरूको नयाँ वर्ष तमु ल्होसार, विभिन्न पूजाआजा, मेलापर्व तथा सामूहिक उत्सवका अवसरमा छ्यांडु नाच प्रस्तुत गरिन्छ।

छ्यांडु नाच सामूहिक रूपमा नाचिने नृत्य हो, जसमा पुरुष र महिलाहरू दुवैको सहभागिता हुन्छ। नाच्दा गुरुङ समुदायको परम्परागत पोसाक लगाइन्छ। पुरुषहरूले भोटो, कछाड, पगरी तथा खुकुरीसहितको पोसाक लगाउँछन् भने महिलाहरूले गुरुङ परम्परागत गुन्यु–चोली, पटुकी, गहना तथा फेटा प्रयोग गर्छन्। यी पोसाकहरूले गुरुङ जातिको मौलिकता, सौन्दर्य र सांस्कृतिक गौरव झल्काउँछन्।

छ्यांडु नाचको चाल ढिलो, लयबद्ध र अनुशासित हुन्छ। नाच्दा हात, खुट्टा र शरीरका चालहरू सामूहिक तालमा मिलाइन्छ, जसले एकता, सहकार्य र सामूहिक भावनालाई प्रतिविम्बित गर्छ। यो नाच प्रायः मादल, ढोल, झ्याली जस्ता परम्परागत बाजाहरूको तालमा नाचिन्छ। बाजाको धुनसँगै गुरुङ भाषामा गाइने गीतहरूले इतिहास, प्रकृति, देवदेवी, वीरता, प्रेम र जीवन दर्शनलाई प्रस्तुत गर्छन्।

छ्यांडु नाच केवल मनोरञ्जनका लागि मात्र नभई गुरुङ समुदायको सामाजिक शिक्षा र संस्कार हस्तान्तरणको माध्यम पनि हो। यस नाचमार्फत नयाँ पुस्तालाई आफ्नो भाषा, संस्कृति, परम्परा र पहिचानप्रति गर्व गर्न सिकाइन्छ। साथै, समुदायभित्र आपसी मेलमिलाप, सम्मान र सद्भाव बढाउन छ्यांडु नाचले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ।

आजको आधुनिक समयमा पनि छ्यांडु नाच गुरुङ समुदायको सांस्कृतिक सम्पदाको रूपमा जीवित छ। विभिन्न सांस्कृतिक कार्यक्रम, राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरूमा यो नाच प्रस्तुत गरिँदै आएको छ। यसले गुरुङ संस्कृतिको संरक्षण र प्रवर्द्धनमा ठूलो योगदान पुर्‍याएको छ। यसरी, छ्यांडु नाच गुरुङ जातिको आत्मा, इतिहास र पहिचान बोकेको अमूल्य सांस्कृतिक धरोहर हो।
जय बोँन ।
जय प्ये ताँ-ल्हु ताँ।