Wł. Żeleński, Uwertura "W Tatrach". Grzegorz Nowak / Sinfonia Varsovia. W. E. Radzikowski (painter)

✹WŁADYSŁAW ŻELEŃSKI -- ZAPRASZAM SERDECZNIE na rekonesans twórczości wybitnego kompozytora, znamienitego Żeleńskiego (Seniora) --    • Władysław Żeleński   - ~ Dziś Uwertura charakterystyczna "W Tatrach" Op. 27 (pierwotnie nosząca tytuł "Fantazja pasterska") uznawana jest za najcenniejsze i najbardziej reprezentacyjne dzieło orkiestrowe Władysława Żeleńskiego.
~ Wyk. Grzegorz Nowak & Sinfonia Varsovia. Album (fantastyczny!) -- Polish Symphonic Music of the 19th Century.
-------------------------- *Utwór powstał w Paryżu, w okresie studiów kompozytorskich artysty u Bertolda Damckego (bliskiego przyjaciela Hectora Berlioza), jakkolwiek jego zamysł narodził się już w 1860 roku, podczas wakacji spędzonych w Tatrach, gdzie Żeleński miał okazję słuchać oryginalnych śpiewów i kapel podhalańskich.

Mimo założeń programowych, kompozycja nie posiada literackiego komentarza. Daleka jest również od ilustracyjności i obrazowania, brak w niej także nawiązań do folkloru góralskiego. Tytuł uwertury miał jedynie zasugerować słuchaczowi nastroje, których kompozytor doświadczył podczas tatrzańskich wędrówek. Muzykolog Zdzisław Jachimecki trafnie zauważył, że Żeleński w swej kompozycji "nie usiłował tworzyć realistycznego obrazu granitowej przyrody góralskiej, uroków roztaczającej się w niej pogody czy też grozy przewalającej się nad Tatrami burzy. Własną inwencją wypełnił karty tej partytury, własnym wyłącznie językiem opowiedział to wszystko, z czym chciał się zwrócić do słuchacza, nie sięgając po tematy do autentycznej ludowej muzyki podhalańskiej, żeby je opracować artystycznie." (Zdzisław Jachimecki "Żeleński", PWM, Kraków 1987, s. 111)

Muzykę uwertury, pozostającą w kręgu wpływów romantyzmu, wyróżnia potoczysta i przejrzysta narracja oraz śpiewne i łatwo wpadające w ucho tematy. Motywy o charakterze pogodnym, idyllicznym wprowadzane są przemiennie z bardziej dynamicznymi, tanecznymi. Mimo iż zarzucano Żeleńskiemu pewną akademickość w podejściu do koncepcji dzieła, a także brak nowatorskich rozwiązań w zakresie orkiestracji, utwór lubiany jest przez słuchaczy, którzy doceniają klarowność budowy oraz lekkość instrumentacji, w której przeważają jasne, czyste barwy.

Prawykonanie uwertury pod batutą samego kompozytora miało miejsce 30 stycznia 1871 roku w Krakowie. Rok później Żeleński przedstawił dzieło warszawskiej publiczności podczas pierwszego swojego koncertu monograficznego - 19 kwietnia.(...) -- Anna Iwanicka-Nijakowska.
--------------------------
Mal. / graf. ( w tym kapitalny portret Sabały!) -- Walery Eljasz Radzikowski.
~ Jan Kanty Walery Eljasz-Radzikowski, używał imienia Walery (ur. 13 września 1840 w Krakowie, zm. 23 marca 1905 w Krakowie) – polski malarz i fotograf, popularyzator Tatr i Zakopanego, współzałożyciel Towarzystwa Tatrzańskiego, autor przewodników tatrzańskich, członek korespondent Towarzystwa Muzeum Narodowego Polskiego w Rapperswilu od 1897 roku, członek Wydziału Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Krakowie w 1895 roku.
==================================