Rihar maghi mela 2082 Poush30,

   • Rihar maghi mela 2082 Poush30,#intertainme...  
रिहार दाङको माघी मेला

माघी मेला नेपालका थारू समुदायको प्रमुख सांस्कृतिक पर्व माघीको अवसरमा दाङ जिल्लाको रिहार क्षेत्रमा हर्षोल्लासका साथ मनाइन्छ। प्रत्येक वर्ष माघ १ गते आयोजना हुने यो मेला थारू समुदायको नयाँ वर्षको रूपमा पनि मानिन्छ। यस दिनदेखि नयाँ कार्य, सामाजिक निर्णय तथा पारिवारिक योजना सुरु गरिन्छ।

माघी मेलामा थारू संस्कृति झल्किने नाचगान, झुम्रा नृत्य, लोकगीत, परम्परागत भेषभूषा र मौलिक खानपान विशेष आकर्षणका रूपमा प्रस्तुत हुन्छन्। ढिक्री, घोंगी, माछा, सुँगुरको मासुजस्ता परिकारहरूले मेलालाई अझ रंगीन बनाउँछन्। साथै मेलामा स्थानीय हस्तकला, घरेलु सामग्री, कृषि उत्पादन तथा विभिन्न मनोरञ्जनात्मक खेलहरू पनि देख्न सकिन्छ।

यो मेला केवल थारू समुदायमा सीमित नभई विभिन्न जातजाति र समुदायका मानिसहरूलाई एकआपसमा जोड्ने सामाजिक सद्भावको प्रतीक बनेको छ। रिहार दाङको माघी मेला स्थानीय संस्कृति संरक्षण, पर्यटन प्रवर्द्धन र सामाजिक एकताको महत्वपूर्ण आधार हो।


रिहार दाङको माघी मेलाको इतिहास

रिहार दाङमा मनाइने माघी मेला थारू समुदायको प्राचीन परम्परासँग जोडिएको सांस्कृतिक पर्व हो। यस मेलाको सुरुआत थारू समुदायले कृषि जीवनशैली अपनाएको समयदेखि नै भएको मानिन्छ। पुरानो समयदेखि माघ १ गतेलाई सूर्य उत्तरायण हुने दिनका रूपमा लिइँदै नयाँ वर्ष, नयाँ आशा र नयाँ जीवनको सुरुआत मान्ने चलन रहिआएको छ।

इतिहासअनुसार माघी पर्व थारू समुदायमा एक वर्षभरि गरेका कामको समीक्षा गर्ने दिनका रूपमा मनाइन्थ्यो। यस दिन घरका कामदार (कमैया, कमलरी) हरूको ऋण छुट्याउने, नयाँ सम्झौता गर्ने वा स्वतन्त्रता दिने चलन थियो। यही कारण माघी पर्वलाई सामाजिक न्याय र स्वतन्त्रताको प्रतीकका रूपमा पनि हेरिन्छ।

रिहार क्षेत्रमा माघीको अवसरमा बिस्तारै सामूहिक भेला, पूजा–अर्चना, नाचगान र व्यापारिक गतिविधि सुरु हुन थालेपछि यो कार्यक्रम मेला रूपमा विकसित हुँदै गयो। स्थानीय देवस्थल वा खुला मैदानमा मानिसहरू भेला भई सांस्कृतिक कार्यक्रम, खेलकुद र किनमेल गर्न थाले, जसले आजको माघी मेलाको रूप लिएको हो।

समयक्रममा रिहार दाङको माघी मेला केवल थारू समुदायमा सीमित नरही अन्य जातजाति र समुदायको सहभागितासँगै सामाजिक एकता, सांस्कृतिक संरक्षण र स्थानीय अर्थतन्त्रलाई बलियो बनाउने महत्वपूर्ण पर्व बनेको छ।


माघी मेलाको विशेषता

थारू समुदायको प्रमुख पर्व
माघी मेला विशेषगरी थारू समुदायको नयाँ वर्षका रूपमा मनाइन्छ।

सांस्कृतिक नाचगान
झुम्रा नृत्य, थारू लोकगीत, ढोल–मादलको तालमा प्रस्तुत हुने सांस्कृतिक कार्यक्रम मुख्य आकर्षण हुन्।

परम्परागत खानपान
ढिक्री, घोंगी, माछा, सुँगुरको मासु, घरेलु मदिरा आदि परिकारको विशेष महत्व हुन्छ।

सामाजिक निर्णयको दिन
पुरानो समयमा कमैया–कमलरी प्रणाली अन्त्य गर्ने, नयाँ कामको सम्झौता गर्ने चलन थियो।

स्थानीय व्यापार र मेला
घरेलु सामग्री, कृषि उत्पादन, हस्तकला, खेलौना र मनोरञ्जनका स्टलहरू लाग्छन्।

सामूहिक पूजा र स्नान
माघ १ गते नदी, खोलामा स्नान गरी देवदेवताको पूजा गर्ने परम्परा छ।

सामाजिक सद्भाव र एकता
विभिन्न जातजाति र समुदायका मानिसहरू एकै ठाउँमा भेला भई मेलालाई रमाइलो बनाउँछन्।

पर्यटन प्रवर्द्धन
माघी मेला स्थानीय संस्कृति चिनाउने महत्वपूर्ण माध्यम बनेको छ।