Η αβάσταχτη ελαφρότητα του νετρίνου

Την Τρίτη 14 Φεβρουαρίου 2023, στις 10 μ.μ., ο Φυσικός Σπύρος Α. Κάνουρας υποδέχεται στα ΦΥΣΙΚΑ τον παγκοσμίως καταξιωμένο Πυρηνικό Φυσικό Εμμανουήλ Πάσχο, Ομότιμο καθηγητή του Πανεπιστημίου του Ντόρτμουν, Γερμανίας. Το θέμα της εκπομπής θα είναι τα Νετρίνα, τα φευγαλέα σωματίδια με τις τρεις γεύσεις (τύπους), τη σχεδόν μηδενική μάζα και το ουδέτερο ηλεκτρικό φορτίο.

Στο Σύμπαν παράγονται σε τεράστιες ποσότητες σε διάφορες ραδιενεργές διασπάσεις, όπως στη βήτα διάσπαση ατομικών πυρήνων, στις πυρηνικές αντιδράσεις των πυρήνων των άστρων, στους υπερκαινοφανείς αστέρες, στους επιβραδυνόμενους αστέρες νετρονίων, στη γήινη ατμόσφαιρα από τις προσπίπτουσες κοσμικές ακτίνες κ.α. Κινούνται με σχετικιστικές ταχύτητες και "βλέπουν" μάζες όπως της Γης ως διαφανείς, διασχίζοντάς τη χωρίς πρόβλημα.

Λόγω της εξαιρετικά ασθενούς αλληλεπίδρασής τους και του ουδέτερου φορτίου, είναι τα λιγότερο κατανοητά από όλα τα στοιχειώδη σωματίδια. Χρειάστηκε να περάσουν τρεις και περισσότερο δεκαετίες από τη στιγμή της θεωρητικής τους πρόβλεψης, το 1932, μέχρι τον εντοπισμό τους, ενώ πάνε μόνο δύο δεκαετίες που αντιληφθήκαμε πως τα νετρίνα έχουν στην πραγματικότητα μη μηδενικές μάζες ηρεμίας και πως μεταλλάσσονται ανάμεσα στα τρία είδη τους.

Το σύμπαν είναι γεμάτο με νετρίνα, ακόμα και κοσμολογικής προέλευσης, τα οποία συμβάλλουν στο 0,3% της συνολικής ενεργειακής πυκνότητάς του, δηλαδή περισσότερο από την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία (τα φωτόνια). Πέραν τούτου, θεωρείται ως πιθανό να αποτελούν σημαντικό μέρος της Σκοτεινής ύλης.