Absolut bez osoby? Spinoza, Schelling i kryzys idealizmu

🔍 Podcast o tym, dlaczego Spinoza stał się kluczowym — i zarazem niebezpiecznym — punktem odniesienia dla Schellinga oraz całego niemieckiego idealizmu, i dlaczego jego system działał jak filozoficzna bomba: absolutnie spójna, a jednocześnie grożąca unicestwieniem wolności.

Zanim zapytamy, czym jest Absolut,
musimy zapytać, czy metafizyka jednej substancji
pozostawia jeszcze miejsce dla wolności, osoby i realności świata.

Spinoza oferuje wizję bytu doskonałą:
jedna substancja, absolutna immanencja,
porządek, w którym wszystko wynika z konieczności.
To system bez luk — i właśnie dlatego tak niepokojący.

Schelling nie odrzuca Spinozy.
Przeciwnie — traktuje go jako punkt wyjścia.
Ale próbuje wykonać krok dalej:
zbudować ideal-realizm, w którym natura i duch, realność i idea,
nie znoszą się nawzajem, lecz współistnieją w dynamicznym Absolucie.

Kluczowe staje się pytanie o samoróżnicowanie się Absolutu:
jak z pierwotnej jedności może wyłonić się skończona wielość,
jak możliwa jest natura, historia i wolny podmiot,
jeśli wszystko ma swoje źródło w tym samym?

To tutaj pojawia się stawka całego sporu:
czy filozofia może być w pełni systemowa
i jednocześnie nie zredukować osoby do funkcji procesu?

To nie jest akademicka rekonstrukcja stanowisk.
To dramatyczny problem nowoczesnej metafizyki:
jak ocalić wolność, nie porzucając racjonalności.

🚩 Najważniejsze pytania:
– Dlaczego Spinoza był dla Schellinga jednocześnie inspiracją i granicą?
– Czym jest „ideal-realizm” i dlaczego nie jest ani czystym idealizmem, ani realizmem?
– Czy Absolut musi być statyczną substancją, czy dynamicznym procesem?
– Jak z jedności wyłania się wielość bez popadania w sprzeczność?
– Czy system filozoficzny zawsze zagraża wolności osoby?

✦ Sedno:
Spinoza pokazuje, jak daleko można doprowadzić myślenie systemowe.
Schelling pyta, czy ten system da się uratować,
nie płacąc ceny w postaci utraty wolności, natury i historii.

🤖 Nagranie powstało przy wsparciu narzędzi AI —
jako eksperyment w prezentowaniu złożonych sporów metafizycznych
bez ich upraszczania i psychologizowania.

Jeśli chcesz więcej o Spinozie, Schellingu, niemieckim idealizmie
i problemie Absolutu — napisz w komentarzu.

Nie wszystko da się wyprowadzić z jednej zasady.
Nie wszystko da się zamknąć w systemie.
Ale bez wolności metafizyka traci sens.

#Spinoza #Schelling #IdealizmNiemiecki
#Absolut #Wolność #Metafizyka
#Realizm #Idealizm #Substancja
#Filozofia #PodcastFilozoficzny
#SIC #SICPhilosophicalNews
#System #Osoba #Natura