Oleśnica - urokliwy rynek, miasto strzelistych wież z książęcą przeszłością

Oleśnica - a charming market square, a city of soaring towers with a princely past

Ratusz
Oleśnica po uzyskaniu praw miejskich (22.02.1255r.) zbudowała w centrum rynku siedzibę wójta (zasadźcy). W 1407r. wykupiono wójtostwo co spowodowało budowę nowej siedziby dla samorządu miejskiego. Powstaje wówczas ratusz murowany z cegły, trójkondygnacyjny z wysoką czworoboczną wieżą. Ta jednopiętrowa budowla składała się z dwóch skrzydeł. W skrzydle południowym znajdowały się hale targowe, kramy i sklepy, natomiast w skrzydle północnym mieściły się reprezentacyjne sale miejskie oraz sala posiedzeń miejskich. Na pierwszym piętrze umieszczono skarbiec(tu przechowywano najcenniejsze przedmioty i ważne dokumenty), a wyżej umieszczono lokum dla strażnika miejskiego. W podziemiach wieży ratuszowej znajdowało się pomieszczenie więzienne, tzw.,,der Skarw" Ponadto w południowej części ratusza była kolejna cela więzienna,,die Kutschke". Natomiast w podziemiu północnej części ratusza znajdowała się wielka piwnica (grossen Rath- Keller") służąca do przechowywania wina i piwa.

Kolumna Złotych Godów
jest najstarszym pomnikiem Oleśnicy i jedynym tego rodzaju w Polsce. Zamówiły go Stany Oleśnickie dla uczczenia Złotych Godów księcia Carla Christiana Erdmanna Württemberg-Oels i jego żony Marii Sophii Wilhelminy z hrabiów Solms-Laubach (ślub 8.04.1741r.) Klasyczną formę pomnika tworzy osadzona na czworobocznym kamiennym cokole, wykonana z piaskowca koryncka kolumna, podtrzymująca mitrę książęcą o złoconych metalowych kabłąkach. Kapitel, gzyms i płyty inskrypcyjne wykonane są z niebieskiego marmuru. Wysokość pomnika wynosi 45 stóp (ok.15m). Na polach cokołu umieszczone były 4 medaliony wykonane z brązu. W polskim piśmiennictwie przyjmuje się, że te medaliony zostały w sposób "barbarzyński" skute po 1945r. Być może, że ze względu na materiał, z którego były wykonane - zostały one wcześniej zużyte dla potrzeb przemysłu obronnego Rzeszy (jak pomnik Bismarcka).

Kościół zamkowy - obecnie bazylika mniejsza
Kościół parafialny w Oleśnicy jest jedną z najstarszych świątyń śląskich. Przypuszcza się, iż istniał on w formie kaplicy już w XII w. jako budowla drewniana. Po raz pierwszy wspomniano o nim w 1230r. Wówczas to Henryk Brodaty w dokumencie wystawionym w Oleśnicy wspomina jako proboszcza kościoła świętego Jana Ewangelisty w Oleśnicy mistrza Tomasza, kanonika wrocławskiego, kanclerza księcia Henryka Brodatego późniejszego biskupa Tomasz I. To oznacza, że wówczas istniała parafia i kościół św. Jana, który musiał przynosić niemałe dochody (należała do niego m.in. wieś Lucień) i zajmować eksponowane miejsce w diecezji wrocławskiej i księstwie. To oznacza, że i kościół musiał być równie eksponowany. Przypuszcza się, że już wówczas był pod wezwaniem św. Jana Apostoła, co potem znalazło swoje odbicie w herbie Oleśnicy. W dokumencie z 1288r. wymienia się okoliczne wsie, z których pobierano (do wymienionego roku) dziesięciny na potrzeby kościoła. Za pontyfikatu biskupa Jana III Romki (1292-1301r.), kościół został ponownie konsekrowany z powodu popełnionego w nim morderstwa.

Kościół barokowy pw. Św. Trójcy
Jego powstanie, w mieście protestanckim, przy sprzeciwie księcia oleśnickiego, było możliwe dzięki zaangażowaniu księdza L. J. Pientaga, ofiarności niewielkiej rzeszy katolików (ok.100 osób) i wsparciu cesarza Karola VI Habsburga. Budowa kościoła trwała w latach 1738-1744.

Kościół Zielonoświątkowy
Najpierw był on synagogą wybudowaną przez Żydów prawdopodobnie w XIVw. i po raz pierwszy wzmiankowaną w 1417r. Była to orientowana świątynia w stylu gotyckim, dwunawowa, o dwóch filarach podtrzymujących sześć pól sklepiennych. Podobno wzorowana była na synagodze z Pragi. W 1530r. synagoga była remontowana i może wówczas dobudowano przedsionek. Po przepędzeniu żydów z miasta w 1535r., pełniła funkcję arsenału miejskiego, potem – magazynu. Po ok. 160 latach budynek przebudowano na zbór ewangelicki pod wezwaniem Zbawiciela.

Brama Wrocławska i mury obronne
W akcie lokacji Oleśnicy z 1255r. poleca się obwałować miasto. Powstające wały miały konstrukcję drewnianą, obsypaną ziemią. Po objęciu rządów w księstwie przez Konrada I, obok już istniejących wałów, rozpoczęto wznosić mury ceglane o wysokości ok.7-8m, zwieńczone blankami i posiadające pomosty bojowe. W nich ostatecznie powstały cztery wieże bramne (Wrocławska, Trzebnicka, Sycowska i Namysłowska).Budowa murów mogła trwać nawet kilkadziesiąt lat. Mury z fosami o szerokości 7-15 m, były sprzężone z obwarowaniami zamku. Ok. 1532r. rozpoczęto wznosić drugi zewnętrzny pierścień obwarowań, zwany parkanem. Zapewniał on zwiększenie odporności murów na ogień artyleryjski i jednocześnie pozwalał na międzymurzu umieszczać własne armaty. Z nieznanych powodów wybudowano go jedynie na niewielkim odcinku przy byłej Bramie Wrocławskie.
Źródła informacji: www.olesnica.pl i tablice w mieście.

Oleśnica - urokliwy rynek miasto strzelistych wież z książęcą przeszłością
sierpień 2022

#Oleśnica
#dolnyślask
#rynek