Hoe rechtsextremisme in Nederland online uitgroeit tot een serieuze dreiging | Zembla (2021)

In deze Zembla-video wordt onderzocht hoe rechtsextremisme zich ontwikkelt tot een groeiende dreiging, ook binnen Nederland. Inlichtingenexperts slaan alarm over jonge mensen die in besloten onlinegroepen openlijk nazipropaganda delen en terreuraanslagen verheerlijken. Deze extremisten zoeken actief naar kwetsbare jongeren die vatbaar zijn voor radicalisering en aansporing tot geweld. Binnen deze digitale netwerken circuleren handleidingen voor wapens, informatie over doelwitten en oproepen tot het plegen van aanslagen. Terwijl landen als de Verenigde Staten, Canada en het Verenigd Koninkrijk dergelijke groepen al op terreurlijsten hebben geplaatst, is dat in Nederland nog niet het geval.

Gilles de Kerchove, de toenmalige EU Coördinator Terrorismebestrijding, noemt het ontbreken van rechtsextremistische groeperingen op de EU-terreurlijst een tekortkoming in de aanpak van terrorisme. De lijst bevat voornamelijk jihadistische en links-extremistische bewegingen. Volgens De Kerchove kan een lidstaat, zoals Nederland, het initiatief nemen om die lijst uit te breiden. Hiermee kunnen bijvoorbeeld financiële middelen worden bevroren en krijgen internetbedrijven meer mogelijkheden om haatdragende content te verwijderen. Rechtsextremisme noemt hij de grootste dreiging in Europa na het jihadisme.

Ook Eddo Verdoner, de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding, spreekt zich uit voor het opnemen van rechtsextremisten op terreurlijsten. Hij wijst op het belang van internationale samenwerking en benadrukt dat er alles aan gedaan moet worden om dit soort groeperingen te bestrijden. De waarschuwingen van deze experts worden ondersteund door signalen van Nederlandse instanties zoals de AIVD en de NCTV, die al langer wijzen op de toegenomen dreiging van extreemrechts geweld.

Het gevaar schuilt volgens deskundigen niet alleen in georganiseerde groeperingen, maar ook in individuen die binnen online echokamers worden geradicaliseerd. In Duitsland en de Verenigde Staten wordt het dreigingsniveau van extreemrechts inmiddels als gelijkwaardig beschouwd aan dat van jihadistisch geweld. Organisaties als Atomwaffen Division en Feuerkrieg zijn daar om die reden op terreurlijsten geplaatst. In Europa is dat nog niet gebeurd.

Zembla ging in 2021 op onderzoek uit en wist maandenlang te infiltreren in extreemrechtse onlinegroepen. Wat daar werd aangetroffen, schetst een verontrustend beeld: afgesloten ruimtes waarin terreur wordt verheerlijkt, racisme en antisemitisme worden verspreid en gewelddadige fantasieën worden gedeeld. Voor veel deelnemers aan deze groepen is het idee van een apocalyptische burgeroorlog geen doemscenario, maar een wenselijk toekomstbeeld.

Wat opvalt is dat binnen deze beweging woorden even belangrijk zijn als wapens. Toegang tot besloten chatgroepen wordt niet alleen verkregen met een extremistische houding, maar ook door kennis van de ideologie. Manifesten van beruchte aanslagplegers als Anders Breivik en Brenton Tarrant worden breed gedeeld. Hun geschriften worden door sympathisanten gezien als inspiratiebron, bedoeld om telkens nieuwe doelwitten te bereiken.

Zembla brengt met dit onderzoek de onzichtbare wereld van extreemrechtse radicalisering in beeld. Een wereld waarin jongeren stap voor stap worden meegezogen in een ideologie die aanzet tot haat en geweld. Heeft de overheid voldoende zicht op deze nieuwe dreiging?

Wederhoor en extra informatie: https://fa7t2bwvxb1.b-cdn.net/30e0aa4...

Vanaf 10:05 is in de video een propagandavideo van de extreemrechtse terreurgroep The Base te zien. The Base gebruikt daarin muziek van de band Heilung, zonder dat Heilung daar toestemming voor had gegeven. Heilung verwerpt elke verbinding met extreemrechtse ideologieën.

00:00 - Waar gaat de video over?
01:17 - De gevolgen van de aanslag in Christchurch
05:23 - De opkomst van online rechtsextremisme
09:37 - Politieke jongerenorganisaties en radicale ideeën
16:07 - Wie is de JFVD-jongen met extremistische appjes?
18:28 - Erkenbrand, Stormram en andere netwerken in beeld
25:33 - Hoe de overheid en veiligheidsdiensten reageren
29:20 - Groei van bedreiging en vandalisme tegen moskeeën
32:48 - Hoe kijkt de EU naar dit probleem?

Samenstelling en regie: Sander Rietveld
Research: David van der Wilde
Eindredactie: Manon Blaas

Volg ons ook hier:
Instagram:   / zembla_bnnvara  
Facebook:   / zembla.tv  
Twitter:   / zembla  
Bluesky: https://bsky.app/profile/zembla-bnnva...
LinkedIn:   / zembla-bnnvara  
TikTok:   / zembla_bnnvara