ΉΘΗ ΈΘΙΜΑ - ΚΑΛΑΝΤΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΠΑΔΟΣΙΑΚΑ ΤΩΝ ΒΛΑΧΩΝ ΤΟΥ Ν. ΣΕΡΡΩΝ ΕΝ ΈΤΗ 2004

Ολόκληρη η τηλεοπτική εκπομπή, με ήθη έθιμα, κάλαντα των Χριστουγέννων και παραδοσιακά βλάχικα τραγούδια ερμηνευμένα acapella, από τα παιδιά και τα μέλη του Διοικητικού συμβουλίου, του Συλλόγου Βλάχων Ν. Σερρών ''Γεωργάκης Ολύμπιος''.

Προσκεκλημένοι από την διεύθυνση του τοπικού Σερραϊκού τηλεοπτικού καναλιού DIKTYO T. V. και τους Δημοσιογράφους Κ. Μαρία Νάβαλη και τον συνάδελφό της Κ. Χρήστο Μπούμπα,
της τηλεοπτικής τους εκπομπής με τον τίτλο: ''ΑΝΟΙΧΤΗ ΓΡΑΜΜΗ'', που προβαλλόταν καθημερινώς Δευτέρα με Παρασκευή στις 14:30 με 16:30.

Έλαβαν μέρος:
1. Δήμος Νικ. Βέρρος
2. Γεώργιος Θεοδ. Κοκκώνης
3. Νικολέτα Πέτ. Ρασίμη
4. Δημήτριος Ιωαν. Σερέτης
5. Κυριακή Γεωρ. Δραγκίογλου
6. Βασιλική Δημ. Γκαρίπη
7. Ζωή Βασ. Φάκη
8. Δημήτριος Ιωαν. Κοκκώνης
9. Αγγέλα Ιπ. Τσόγκα
10. Μαρία Δημ. Τραγούδα
11. Κορνηλία Γεωρ. Τσούκα
12. Μάριος Θωμ. Χουχούλης

ΧΕΙΜΩΝΑΣ # WINTER

Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΟΥ ΔΩΔΕΚΑΗΜΕΡΟΥ

Ο Χειμώνας είναι μήνας περισυλλογής και περίσκεψης. Τα χιόνια και οι χαμηλές θερμοκρασίες περιορίζουν την οικογένεια στον χώρο του σπιτιού και τα έθιμα παίρνουν χαρακτήρα οικογενειακό. Παρά ταύτα, σε πολλούς τόπους, την περίοδο του Δωδεκαημέρου, δηλαδή μεταξύ Χριστουγέννων και Θεοφανείων, γίνονται κοινοτικά έθιμα.
Παιδικοί αγερμοί αναγγέλουν τη Γέννηση του Θεανθρώπου και την έλευση του Νέου Έτους σε σχέση με το χριστιανικό περιεχόμενο των εορτών, ενώ ανδρικοί θίασοι, με θηριομορφικές μεταμφιέσεις και εξαιρετικά θορυβώδη δρώμενα, περιφέρονται στα χωριά παραπέμποντας σε χρόνους παλαιούς και σε δοξασίες πρωτόγονες, όταν ο άνθρωπος της αγροτικής οικονομίας ένιωθε απόλυτη εξάρτηση από τα στοιχεία της φύσης.

ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ #ΑΝΤΡΕΟΥΛΟΥ
Οι γιορτές των Χριστουγέννων, πλαισιωμένες από διάφορα έθιμα και δοξασίες, ζέσταιναν τον πρώτο μήνα του Χειμώνα, που για τα ορεινά χωριά των Βλάχων ήταν ιδιαίτερα δύσκολος.
Το τζάκι αυτόν το μήνα δεν έσβηνε ποτέ αφενός για να ζεσταίνονται οι άνθρωποι και αφετέρου για να κρατά μακριά τα κακά πνεύματα και τα παγανά που κατέβαιναν από την καπνοδόχο.

Η φωτιά αυτών των ημερών θεωρούνταν ιερή, όπως και η στάχτη των ξύλων, που συνήθιζαν να τη σκορπίσουν στα μαντριά και στα χωράφια για να έχουν υγεία τα ζωντανά και να είναι πλούσιοι οι καρποί των δέντρων.
Σημαντική στιγμή για όλους τους κατοίκους ήταν η προετοιμασία για το σφάξιμο του γουρουνιού, την παραμονή των Χριστουγέννων (γουρνοχαρά).

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΑ ΒΛΑΧΟΧΩΡΙΑ
Στα βλαχοχώρια τα ήθη και τα έθιμα των Χριστουγέννων είναι βγαλμένα μέσα από τον αγνό ψυχισμό των κατοίκων και τη βιωμένη ελληνορθόδοξη παράδοση.
Η αναμέτρηση με το χρόνο και οι προκλήσεις των καιρών ελάχιστα επηρέασαν τις πολιτιστικές και κοινωνικές τους αξίες και τη διαχρονικότητά τους.
Για τους κατοίκους των χωριών αυτών βασική προυπόθεση για την ψυχική τους ισορροπία για την υποδοχή της γέννησης του Χριστού ήταν η νηστεία της Σαρακοστής, η οποία ξεκινούσε στις 14 Νοεμβρίου, ημέρα του Αγίου Φιλίππου και διαρκούσε μέχρι την ημέρα των Χριστουγέννων.
Τις ημέρες των Χριστουγέννων συνήθιζαν να μην πλένουν, να μην πηγαίνουν στο μύλο και στα χωράφια γιατί η Παναγία ήταν λεχώνα. Όλες οι εργασίες ξεκινούσαν από την ημέρα του Αϊ-Γιαννιού. Φρόντιζαν ώστε όλες οι δουλειές να έχουν ολοκληρωθεί μέχρι την παραμονή των Χριστουγέννων. Μάλιστα στον αργαλειό δεν έπρεπε να μείνει ούτε υφάδι για τον καινούριο χρόνο.
Εκτός από τη θρησκευτική πίστη και τις παραδόσεις, υπήρχαν και οι προλήψεις, που διαμόρφωναν το λαϊκό πολιτισμό τους, αλλά επηρέαζαν και τον τρόπο ζωής τους.
Τα Χριστούγεννα και η Πρωτοχρονιά ήταν γεμάτα συμβολισμούς εμπνευσμένους από τη γέννηση του Χριστού.
Σε πολλά βλάχικα χωριά, τα παιδιά τύλιγαν το κεφάλι και το πρόσωπό τους, με μαύρο μαντίλι ή βάφονταν με φούμο. Πιθανόν το έθιμο αυτό συμβόλιζε την επίσκεψη των Μάγων στο θείο βρέφος στη Βηθλεέμ.
Την παραμονή των Χριστουγέννων, σε κάθε σπίτι άναβαν στο τζάκι μια μεγάλη φωτιά για να κρατά το Χριστό ζεστό.
Σε πολλές περιοχές, έφτιαχναν στα σπίτια ένα είδος Χριστουγεννιάτικης πίτας, τη στόλιζαν με σουσάμι και σταφίδες και τη διατηρούσαν μέχρι τα Θεοφάνια. Ανήμερα των φώτων τη ράντιζαν με λίγες σταγόνες αγιασμένο νερό, την έκοβαν κομμάτια και την έδιναν στα ζώα για να είναι υγιή και γερά.
Την ημέρα των Χριστουγέννων οι κτηνοτρόφοι επιστρέφοντας από την εκκλησία άνοιγαν τις πόρτες στα μαντριά να βγούν τα γιδοπρόβατα, τα γελάδια και τα άλογα. Η πράξη αυτή ήταν συμβολική αναφορά στη φάτνη με τα ζώα.
Οι νοικοκυρές ζύμωναν τα κόλιντα (κουλούρια) για τα παιδιά και τα χριστόψωμα. Ανήμερα των Χριστουγέννων, τα χαράματα, έβγαιναν τα μικρά παιδιά στους δρόμους για να πουν τα Κόλιντα και να μαζέψουν κουλούρια, αλεύρι, καρύδια, σταφίδες και χρήματα.
Κόλιντα, μόλιντα, δώσ' μου μπάμπου, κουλούρα, γιατί γεννήθηκε ο Χριστός στο παχνί των βοδιών απ' το φόβο των Εβραίων.