Lenfödem ve Fil hastalığı bandajı nasıl yapılır - Prof. Dr. Ahmet AKGÜL

Lenf birikimi, lenf ödem ve daha da ilerisi Fil Hastalığında tedavilerimizden bir diğeri de manuel lenf masajıdır. Manuel, elle yapılan işlemlere verilen addır. Yani lenfödem drenajını bilen bir uzmanın elleri ile yaptığı, lenf sıvısının biriktiği yerden hareketlendirip vücut dolaşımına katmak amacıyla uygulanan bir tedavidir.Bu işlemi genellikle fizyoterapistler yapar ama bu fizyoterapistlerin de lenf dolaşımı ve hatta bacaktaki tüm dolaşımla ilgili bir kalp ve damar cerrahisi uzmanı altında çalışması gerekmektedir. Yani lenfödem terapisi bir ekip işidir. Uzun süren bir tedavi olduğu için hem ekibin hem de hastanın bizzat kendisinin sabırla tedaviye inanarak çabalaması gerekir. Lenfödem tedavisi bir "ekip işidir" dedik. Neden?Öncelikle bacaktaki şişlik ve ödemin tanısının doğru koyulması gerekir. Bacaktaki her şişlik ve ödeme lenf masajı yapılmaz. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedaviyi yani şifayı getirir. Hasta da yardımcı olursa, kalıcı bir lenfödem tedavisi gerçekleşmiş olur.

Ahmet Hoca hastayı önce muayene eder ve şikayetlerini ayrıntılı olarak dinler. Daha sonra ödemli bacak tanısını ayrıntılı koymak için DAMAR HARİTALAMA yapılır. Bu haritalamayı Ahmet Hoca'nın yetiştirdiği Radyoloji Uzmanı yapar. Bu uzman özellikle bacaktaki dolaşım bozukluğu ve bacak ödemi konusunda en iyi tecrübeye sahiptir. Çünkü hiçbir radyoloji uzmanında görülmeyen bir uygulama yapmaktadırlar, Ahmet Hoca bacak şişliğine bağlı bir ameliyat düşünürse radyoloji doktorunu da ameliyata sokarak tüm damar ve bacak dolaşımını tek tek radyoloji uzmanına gösterir ki, tanı koymada en ufak bir yanılgı olmasın.Radyoloji doktoru bacak şişliğini inceleyip DAMAR HARİTALAMA yaparken, bacak damar dolaşımı ile ilgili şu hastalıklar ortaya çıkabilir:

1- Venöz yetmezlik, veya Varis veya İç varis

2- Lipodem veya Selülit veya Bacakta Yağ birikimi

3- Lenfödem veya Lenfanjit

4- Varis damarı iltihabı veya Tromboflebit

Manuel Lenfatik Drenaj (MLD) hücreler arasında birikmiş fazla miktardaki sıvının (ödem) lenfatik akışın normal olduğu bölgelere taşınmasını sağlayarak ödemin azaltılmasını amaçlayan masaj yöntemidir.

Uygulama yapılacak bölge temiz ve kuru olmalıdır. Herhangi bir kayganlaştırıcı yağ, krem veya pudra kullanılmadan yapılır.

MLD uygulaması sırasında cilde temas eden el cilt üzerinde kaydırılmaksızın deride uygun yönde ritmik germeler yapılır. Uygulama yavaş bir tempoda yapılmalıdır. Germe lenf nodüllerine doğru ve lenfatik akış yönünde olmalıdır (boyun, karın, koltuk altı, dirsek iç kısmı, kasık). Hangi lenf nodüllerine doğru yapılacağı, ödemli bölgeye ve kullanılmak istenen anastomoza bağlıdır.

Öncelikle sıvının gönderileceği lenf nodülleri uyarılmalıdır. Sonra, kullanılacak yol sırasıyla hareketlendirilir ve etki edilmek istenen ödemli bölgeden lenf nodüllerine doğru ilerlenerek ödem drene edilir.

Ödemli olmayan bölgelere yapılan masaj, ödemin uzaklaşabileceği alan sağlar. Kendi kendinize uygulama sırasında ödemli bölgeye ulaşamasanız bile boyun ve karın drenajı size destek sağlayabilecektir.

Bacak lenfödeminde sırtüstü pozisyonda sırasıyla boyun ve karın drenajı yapılır. Tek taraf etkilenimi varsa sıvı aynı taraf koltukaltı lenf nodüllerine ve karşı taraf kasık lenf nodüllerine drene edilir. Çift taraf etkilenimi varsa sıvı aynı taraf koltukaltı lenf nodüllerine drene edilir.

Belirli aralıklarla çevre ölçümleri ve deri altı sıvı ölçümleri yapılarak gelişim kaydedilmeli ve uygun müdahaleler yapılmalıdır.

Tedavi süreci hastaya özgü olmakla beraber, haftada 5 gün 1er seans olmak üzere 2-3 hafta uygulanır. MLD uygulaması yaklaşık 40 dakika sürer. Kendi kendine uygulama 20+20 dakika olmak üzere günde 2 kez yapılabilir.

MLD sonrasında kısa çekişli bandajlar yardımıyla uygun şekilde bandajlama yapılmalıdır. Ödem uzaklaştırıldığında kompresyon, basınç giysisi ile sağlanır. Bununla beraber hastalar düzenli olarak egzersiz tedavisine devam etmelidir. Haftada 3 veya 5 gün 40 dakika aerobik egzersiz (yürüyüş, yüzme) yapılmalıdır.

Kalp problemleri, enfeksiyon, tromboz, aktif kanser varlığında uygulanmamalıdır. MLD ile ilgili dikkat edilmesi gereken diğer durumlar ile ilgili uzmanınıza başvurunuz.

MLD uygulaması yapılmadan önce uygunluğu ve yöntemi ile ilgili, deneyimli bir uzmandan destek alınmalıdır.