بحث طلب، بیقراری انسان و درمان آن در اندیشه مولانا - از زبان محمد مجتهد شبستری

فایل صوتی :
https://drive.google.com/file/d/0B-I-...
-----------------------------------------------------------------------
یکی از حکمتهایی که مولانا توضیح میدهد مسئله بی قرار شدن انسانها و درمان این بیقراری و اینکه معمولا انسانها در انتخاب درمان این بیقراری اشتباه میکنند.
ابیاتی از دیوان شمس که به صراحت داستان بیقراری انسان مطرح شده است :
غزل شمارهٔ ۳۲۳
آن نفسی که باخودی یار چو خار آیدت / وان نفسی که بیخودی یار چه کار آیدت
آن نفسی که باخودی خود تو شکار پشه‌ای / وان نفسی که بیخودی پیل شکار آیدت
آن نفسی که باخودی بسته ابر غصه‌ای / وان نفسی که بیخودی مه به کنار آیدت
آن نفسی که باخودی یار کناره می‌کند / وان نفسی که بیخودی باده یار آیدت
آن نفسی که باخودی همچو خزان فسرده‌ای / وان نفسی که بیخودی دی چو بهار آیدت
جمله بی‌قراریت از طلب قرار تست / طالب بی‌قرار شو تا که قرار آیدت
جمله ناگوارشت از طلب گوارش است / ترک گوارش ار کنی زهر گوار آیدت
جمله بی‌مرادیت از طلب مراد تست / ور نه همه مرادها همچو نثار آیدت
عاشق جور یار شو عاشق مهر یار نی / تا که نگار نازگر عاشق زار آیدت
خسرو شرق شمس دین از تبریز چون رسد / از مه و از ستاره‌ها والله عار آیدت

انسان به دنبال این است که از طریق یک قرار طلب کردن کاری بکند که دیگر طلب نکند و آنچه که باید بشود شده باشد و بیقراری وی برطرف شود. آیا این ممکن است؟
مولانا میگوید این ممکن نیست. وی میگوید انسانها تا در این عالم زندگی میکنند باید طالب بیقرار باشند. مولانا اعتقاد دارد به جای اینکه قرار را طلب کنید باید دائما بیقراری تان را حفظ کنید. شخصی که اینچنین است طالب بی قرار نام دارد و دائما خداوند را طلب میکند.
در واقع وقتی انسان بیقراری خود را در طلب قرار خداوند حفظ میکند به قرار میرسد.
آرامش نداشتن حالتی است که در درون انسان بوجود میاید و ربطی به نسبت های اطراف ندارد و انسان احساس میکند که آرام نیست و آرامش هم همینطور. اضطراب نیز تجربه ای است که در درون انسان رخ میدهد. هر دو اینها اموری هستند که با درون فرد سروکار دارند منهای محیط و بیرون فرد.
قرار حالتی است که انسان احساس میکند در یک جایگاهی سفت و محکم قرار گرفته است. قرار انسان غیر از آرام بودن و مضطرب نبودن و مایوس نبودن انسان است. این تجربه برای انسان متجلی میشود که جای مطلوب را پیدا کرده و در آن جایگاه قرار گرفته و با محیط خود آشتی کرده است. زمانی که انسان جایگاه خود را پیدا کرد و در آنجا قرار گرفت دیگر نگرانی نخواهد داشت.
...
طلب بیقرار خدا شدن یعنی چه؟
مدعای اینها این است که خداوند در باطن انسانها طلب خداوند گذاشته است.
کلیه این قبیل بحث ها زبان استعاره است. عرفای درجه اول و انبیا خدا در مورد مطالبی صحبت کرده اند که با زبان عادی نمیشوند راجع به آنها صحبت کرد.

زبان استعاره معمولا به معنی این است که شما کلمه ای را در معنی حقیقی بکار نبرید و در معنی مجازی آن استفاده کنید ولی منظور این نیست. گونه هایی از بیان وجود دارد که در آنها گوینده سعی میکند از آنچه نامفهوم است در غالب مفهوم ها سخن بگوید.
...
هر مفهومی محدودیتهایی دارد چون هر مفهومی در تاریخ معینی در فرهنگ مشخصی در شرایط خاصی پیدا شدند و معنای محدودی دارند. ولی ما انسانها با زبانهایی که در اختیار داریم فقط همینها هستند. اما گویی با خبر شدن های ما انسانها گسترده تر از زبان ما انسانها است.
...
وقتی گفته میشود خداوند در درون انسان گوهری گذاشته که دائما خدا را طلب کند زبان استعاره است و فقط قسمتی از حقیقت را میتوان فهمید و درک کرد نه کل آن را و در آن بحث ابهام وجود دارد و مه آلود است.
...
----------------------------------------------------------------
منبع :
http://mohammadmojtahedshabestari.com
درسگفتار :
معناگرا زیستن – جلسه هفتم
محمد مجتهد شبستری