Shiva Tandav Stotram

శివ తాండవ స్తోత్రం లంకేశ్వరుడైన రావణాసురుడు రచించిన అత్యంత శక్తివంతమైన స్తోత్రం. ఇందులో పరమశివుని సౌందర్యం, ఆయన తాండవ నృత్య వేగం మరియు ఆయన దివ్య శక్తి వర్ణించబడ్డాయి.

ఈ స్తోత్రంలోని ఒక్కో శ్లోకం యొక్క తాత్పర్యం ఇక్కడ క్లుప్తంగా ఉంది:

ముఖ్య శ్లోకాల అర్థాలు:
1. జటాటవీ గలజ్జల... అట్టడుగు వరకు విస్తరించిన జటలనే అడవి నుండి ప్రవహించే గంగానది ప్రవాహంతో పవిత్రమైన కంఠము కలవాడు, పాములను హారంగా ధరించినవాడు, 'డమ డమ' అనే శబ్దంతో శివ తాండవం చేస్తున్న ఆ శివుడు మనకు శుభాలను ప్రసాదించుగాక.

2. జటాకటాహ సంభ్రమ... శివుని జటలనే పాత్రలో వేగంగా తిరుగుతున్న గంగానది అలల తీగలతో ప్రకాశించే శిరస్సు కలవాడు, నుదుటిపై 'ధగ ధగ'మని మండుతున్న అగ్ని కలవాడు, చంద్రుని శిరోభూషణంగా ధరించిన శివునిపై నా భక్తి ఎల్లప్పుడూ ఉండుగాక.

3. ధరాధరేంద్ర నందినీ... పర్వతరాజ పుత్రిక అయిన పార్వతీ దేవికి ప్రియమైనవాడు, తన కటాక్షంతో భక్తుల కష్టాలను తొలగించేవాడు, దిక్కులనే వస్త్రములుగా ధరించిన ఆ దిగంబరుని (శివుని) యందు నా మనస్సు ఆనందించుగాక.

4. జటాభుజంగ పింగళ... జటలలోని సర్పం యొక్క మణి కాంతులతో దిక్కులనే స్త్రీల ముఖాలకు కుంకుమ పూసినట్లుగా ప్రకాశించేవాడు, గజచర్మాన్ని ఉత్తరీయంగా ధరించిన భూతనాథుని యందు నా మనస్సు వింతైన ఆనందాన్ని పొందుగాక.

5. సహస్రలోచన ప్రభృత్య... ఇంద్రాది దేవతల కిరీటాలలోని పూల పరాగంతో (ధూళితో) ధూసర వర్ణమైన పాదపీఠం కలవాడు, సర్పరాజును జడలో బంధించినవాడు, చంద్రుని ధరించినవాడు మనకు ఐశ్వర్యాన్ని ఇచ్చుగాక.

6. లలాట చత్వరజ్వలత్... నుదుటిపై మండుతున్న అగ్నితో మన్మథుని దహించినవాడు, దేవతలందరూ నమస్కరించేవాడు, అమృత కిరణాలు గల చంద్రుని ధరించిన ఆ శివుని జటలు మాకు సంపదను ఇచ్చుగాక.

9. ప్రఫుల్ల నీల పంకజ... వికసించిన నల్ల కలువ పువ్వులాంటి కంఠం కలవాడు (నీలకంఠుడు), మన్మథుని, త్రిపురాసురుని, భవబంధాలను, దక్షయజ్ఞాన్ని, గజాసురుని, అంధకాసురుని మరియు యముడిని అంతం చేసిన ఆ శివుని నేను భజిస్తున్నాను.

12. దృషద్విచిత్ర తల్పయో... రాతికి-మెత్తని పరుపుకు, పాముకు-ముత్యాల హారానికి, అమూల్యమైన రత్నానికి-మట్టి బిడ్డకు, మిత్రుడికి-శత్రువుకి, గడ్డిపోచకు-పద్మంలాంటి కన్నుకు, సామాన్య ప్రజలకు-చక్రవర్తికి మధ్య భేదం లేకుండా ఎప్పుడు నేను సమాన బుద్ధితో శివుని ఆరాధిస్తానో కదా!

13. కదా నిలింపనిర్ణరీ... నేను ఎప్పుడు గంగానది తీరాన ఉన్న గుహలో నివసిస్తూ, దుర్భుద్ధిని వదిలి, తల మీద చేతులు జోడించి, శివ మంత్రాన్ని ఉచ్చరిస్తూ ఆనందాన్ని పొందుతానో కదా!

ఫలశ్రుతి (ముగింపు):
ఈ స్తోత్రాన్ని నిత్యం పఠించేవారు పవిత్రతను పొందుతారు, శివునిపై భక్తి కలిగి ఉంటారు. ముఖ్యంగా ప్రదోష సమయంలో (సాయంత్రం) శివ పూజ ముగిశాక ఈ స్తోత్రాన్ని పఠిస్తే, వారికి రథ, గజ, తురంగ (గుర్రాలు) వాహనాలతో కూడిన స్థిరమైన లక్ష్మీ కటాక్షాన్ని శివుడు ప్రసాదిస్తాడు.

సారాంశం:
ఈ స్తోత్రం కేవలం భక్తి మాత్రమే కాదు, శివుని యొక్క విశ్వరూపాన్ని మరియు మనసులోని ద్వంద్వాలను (మంచి-చెడు, పేద-ధనిక) తొలగించి సమదృష్టిని ఎలా పొందాలో నేర్పుతుంది.