Oprowadzanie po wystawie "Irena Huml. Herstorie stosowane"

Herstorie stosowane: Irena Huml

Fundacja Arton
Foksal 11/4, Warszawa
Wystawa: 22.11.2025–10.01.2026

Kuratorka: Marika Kuźmicz
Współpraca: Dariusz Mikołajczak, Adam Parol

Wystawa Herstorie stosowane przypomina działalność i biografię profesor Ireny Huml, historyczki sztuki, kuratorki, krytyczki, wykładowczyni i animatorki życia artystycznego w Polsce. Ekspozycja jest próbą pokazania wybranych wątków jej wieloletniej pracy, na którą składały się często prekursorskie badania nad sztuką użytkową, sztuką tkaniny, w tym szczególnie często nad twórczością kobiet, a także działalność publicystyczna i kuratorska oraz prowadzenie Galerii Zarządu Dzielnicowego Ligi Kobiet (1967–1980).

Głównym wizualnym wątkiem tej ekspozycji jest prywatna kolekcja tkackich miniatur, podarowanych Irenie Huml przez liczne artystki i artystów na przestrzeni wielu lat. Kolekcja ta stanowi rodzaj wizualnej opowieści o wdzięczności, zrozumieniu i wzajemności, które cechowały relacje historyczki sztuki z osobami tworzącymi. Poszczególne miniatury są materialnymi śladami licznych wystaw, konferencji, konkursów, w które angażowała się Irena Huml.

Poprzez wystawę pragniemy także zwrócić uwagę na to, że teksty jej autorstwa, stanowiły, a w wielu wypadkach, stanowią nadal jedyny głos krytyczny lub opracowanie dotyczące twórczości danej osoby. Irena Huml była uważną uczestniczką życia artystycznego PRL, często koncentrując swoją uwagę na ważnych, ale niedocenianych powszechnie twórczyniach, których działalność promowała w Polsce i za granicą. Skupiała wokół siebie różne środowiska artystyczne, zwłaszcza jubilerów i osoby tworzące w medium tkaniny.

Jej działalność miała i ma wielkie znaczenie dla pracy zespołu Fundacji Arton. Często powołujemy się na artykuły publikowane choćby w czasopiśmie „Projekt”; wielokrotnie były to jedyne punkty odniesienia dla naszych badań. Tak było choćby w przypadku twórczości Hanny Orzechowskiej.

Ważnym, dotąd stosunkowo mało znanym wątkiem w dorobku Ireny Huml jest organizacyjna i kuratorska praca w Galerii Zarządu Dzielnicowego Ligi Kobiet, czemu również poświęcamy miejsce na wystawie w Fundacji Arton. W tym okresie Irena Huml przygotowała około 50 wystaw prac między innymi Anny Buczkowskiej, Hanny Jung czy Krystyny Wojtyny-Drouet.

Irena Huml wprowadzała nowe pojęcia, takie jak na przykład „sztuka przedmiotu”. Przez całe swoje życie zawodowe uprawiała inkluzyjny, otwarty model historii sztuki, który rezonuje z aktualnymi potrzebami i tendencjami.

Wystawa została przygotowana we współpracy z Justyną Bacz, córką Ireny Huml.

Irena Zofia Huml-Bacz (ur. 13 listopada 1928 w Warszawie, zm. 19 maja 2015) była absolwentką Instytutu Historii Sztuki na Uniwersytecie Warszawskim (1957). Od początku swojej kariery naukowej związana była z Instytutem Sztuki PAN, gdzie oprócz własnej pracy naukowo-badawczej przez ponad trzydzieści lat (1981–2014) prowadziła cieszące się uznaniem seminaria doktoranckie w zakresie architektury wnętrz, rzemiosła artystycznego i designu. Jako pedagog przygotowała do pracy badawczej i wypromowała nowe pokolenia historyczek i historyków sztuki. Pracę doktorską (1970) poświęciła Warsztatom Krakowskim, a pracę habilitacyjną „Polska Sztuka Stosowana XX w.” obroniła w roku 1979. W 1989 roku wydana została jej książka Współczesna tkanina polska. W 1992 roku uzyskała tytuł profesora zwyczajnego. Jej prace na temat sztuki stosowanej i architektury wnętrz XX wieku, studia naukowe, artykuły biograficzne, opracowania problemowe, recenzje, wstępy do katalogów z wystaw krajowych i zagranicznych, indywidualnych i zbiorowych weszły do kanonu literatury fachowej. Szczególne miejsce w jej badaniach zajmowała sztuka tworzona przez kobiety.

Wystawa powstała w ramach projektu Nienapisane warszawskie herstorie: cykl wystaw, warsztaty i program edukacyjny.
Projekt współfinansuje m.st. Warszawa.