Jedna substancja, żadnej ucieczki? Spinoza i narodziny idealizmu niemieckiego

🔍 Podcast o tym, dlaczego Spinoza stał się ukrytym punktem odniesienia niemieckiego idealizmu i dlaczego jego filozofia działała jak intelektualna bomba z opóźnionym zapłonem — inspirując Fichtego, Schellinga i Hegla, a jednocześnie zmuszając ich do radykalnych korekt.

Zanim zapytamy, czym jest Absolut,
musimy zapytać, czy metafizyka oparta na jednej substancji i konieczności
pozostawia jeszcze miejsce dla wolności, osoby i odpowiedzialności.

Tam, gdzie Spinoza widzi absolutną immanencję —
Boga tożsamego z naturą i porządek, w którym wszystko wynika z konieczności —
niemiecki idealizm dostrzega zarówno obietnicę, jak i zagrożenie.

Spinoza oferuje system doskonały, spójny i bez reszty racjonalny.
Ale właśnie ta doskonałość rodzi pytanie,
czy w takim świecie podmiot nie zostaje zredukowany do funkcji.

Dlatego idealizm niemiecki nie jest zerwaniem ze Spinozą,
lecz próbą przepracowania jego dziedzictwa:
jak zachować racjonalność systemu,
nie niszcząc wolności i realności osoby.

To nie jest spór historyczny ani filologiczny.
To dramatyczne pytanie o to,
czy filozofia może być w pełni systemowa
i jednocześnie nie unicestwić tego, co jednostkowe.

🚩 Najważniejsze pytania:
– Dlaczego Spinoza był jednocześnie podziwiany i odrzucany przez idealistów?
– Czy niemiecki idealizm jest odpowiedzią na spinozyzm, czy jego rozwinięciem?
– Czy absolutna konieczność da się pogodzić z wolnością podmiotu?
– Co znaczy „przezwyciężyć Spinozę” u Fichtego, Schellinga i Hegla?
– Czy system filozoficzny zawsze grozi redukcją osoby?

✦ Sedno:
Spinoza pokazuje, jak daleko można doprowadzić myślenie systemowe.
Niemiecki idealizm rodzi się tam, gdzie pojawia się pytanie,
czy cena tej konsekwencji nie jest zbyt wysoka.

🤖 Nagranie powstało przy wsparciu narzędzi AI —
jako eksperyment w udostępnianiu złożonych sporów filozoficznych bez ich upraszczania i psychologizowania.

Jeśli chcesz więcej o Spinozie, niemieckim idealizmie, Heglu, Schellingu, Fichtem i problemie wolności — napisz w komentarzu.

Nie wszystko da się wyprowadzić z jednej zasady.
Nie wszystko da się zamknąć w systemie.
Ale bez wolności filozofia traci swoje napięcie.

#Spinoza #IdealizmNiemiecki #Substancja
#Wolność #Konieczność #Metafizyka
#Hegel #Schelling #Fichte
#Filozofia #PodcastFilozoficzny
#SIC #SICPhilosophicalNews
#System #Osoba #Absolut